شنيدى ؟ ! دست به دو گوشش برده آنها را برگردانيده گفت : به دو گوشم شنيدم و با دلم دريافتم . به او گفتم : اين پسر عمويت - معاويه - به ما حكم مىكند اموالمان را بين خودمان بناحق بخوريم و مصرف كنيم و خودمان را بكشيم ، در حالى كه خداى عز و جل حكم مىكند : اى كسانى كه ايمان آورديد ! اموالتان را بين خودتان بناحق نخوريد و مصرف نكنيد مگر به صورت تجارتى با رضايت طرفين شما باشد و خودتان را نكشيد ، زيرا خدا نسبت به شما مهربان است ، عبد اللَّه بن - عمروعاص ساعتى خاموش ماند . آنگاه گفت : از او در مواردى كه مطيع خدا است اطاعت كن و در مواردى كه از حكم خدا سرپيچى مىنمايد سرپيچى كن . » ( 1 )
نووى در شرح « صحيح » مسلم مىنويسد : « معنى فرمايش پيامبر ( ص ) - هر گاه ديگرى آمده با آن امام به كشمكش برخاست بايد گردن آن ديگرى را بزنيد - اين است كه آن ديگرى يعنى نفر دوم را طرد كنيد ، زيرا عليه امام قيام كرده است ، و اگر طردش جز با جنگ و زد و خورد مسلحانه امكان نيافت با او بجنگيد ، و هر گاه كار جنگ به كشتن او انجاميد كشتنش روا است و تعهد و مسؤوليتى در اين مورد نخواهد بود ، زيرا در جنگى كه انجام مىدهد ستم كار و متجاوز است .
اين كه مىگويد : به او گفتم : اين پسر عمويت - معاويه - . . . از آن جهت است كه گويندهء اين سخن وقتى سخن عبد اللَّه بن عمروعاص را مىشنود و حديثى را كه در حرمت كشمكش با خليفهء مقدم و اول است و دومى را بايد كشت - فكر مىكند اين وصف يعنى وصف شخص دومى كه با خليفهء مقدم به كشمكش برخيزد منطبق بر معاويه است چون معاويه به كشمش با على ( رضى اللَّه عنه ) كه پيشتر از او بيعت گرفته و به خلافت برقرار گشته برخاسته است . بنابر اين ملاحظه مىكنيد مخارجى كه معاويه براى سربازان و پيروانش در جنگ عليه على ( ع ) و كشمكش با وى مىكند از مصاديق بناحق خوردن و مصرف كردن اموال است و از موارد آدمكشى ( كه در آيهء شريفه آمده است ) زيرا جنگ معاويه بناحق است و هر كه در آن جنگ شركت
هامش
( 1 ) - صحيح مسلم 6 / 18 - سنن بيهقى 8 / 169 - سنن ابن ماجه 2 / 467 - المحلى 9 / 360