معلوم نيست پسر عمر در بارهء اين احاديث چه مىگفته و چه نظرى داشته است و در بارهء اين حديث قاطع كه مىفرمايد : « در آينده خلفائى خواهند بود و زياد مىشوند . مىپرسند : چه دستور مىدهى ؟ مىفرمايد : به بيعت با اولين آنها وفا كنيد به ترتيب تقدم . » ( 1 )
و در بارهء فرمودهء پيامبر ( ص ) كه « هر گاه براى دو خليفه بيعت گرفته شد نفر دومى را بكشيد » ( 2 )
در بارهء اين فرمايشش كه : در آينده خطاها رخ خواهد داد . بنابر اين ، اگر كسى - در حالى كه امت متحد و يكپارچه است - خواست حكومت او را متلاشى و تجزيه كند ، هر كه مىخواهد باشد او را با شمشير بزنيد « يا به عبارتى ديگر » . . . او را بكشيد . » ( 3 )
يا اين فرمايش او : « اگر كسى - در حالى كه همه متحدا با يكتن موافقيد ( يا زير فرمان او هستيد ) - آمده خواست قدرتتان را تجزيه كند يا اتحادتان را بر هم بزند : او را بكشيد . » ( 4 )
و اين فرمايش كه از طريق عبد اللَّه پسر عمروعاص روايت شده است : « هر كه با امامى بيعت كرد و دست خويش و ثمرهء دل خويش را به او عطا كرد بايستى تا حد امكان به وى بپردازد ، و هر گاه ديگرى آمده با آن امام به كشمكش ( بر سر حكومت ) برخاست بايد گردن آن ديگرى را بزنيد . »
عبد الرحمن بن عبد رب مىگويد : چون اين حديث را از زبان عبد اللَّه بن عمرو عاص بشنيدم نزديك او رفته گفتم : ترا به خدا خودت اين را از پيامبر خدا ( ص )
هامش
( 1 ) - صحيح مسلم 6 / 17 + سنن ابن ماجه 2 / 204 + سنن بيهقى 8 / 144 از قول ابو بكر و عمر + تيسير الوصول 2 / 35 از قول ابو بكر و عمر + مسند احمد 2 / 297 + المحلى 9 / 360 .
( 2 ) - صحيح مسلم 6 / 23 + مستدرك حاكم 2 / 156 + سنن بيهقى 8 / 144 + الفصل ، ابن حزم 4 / 88 + المحلى 9 / 360 + تيسير الوصول 2 / 35 .
( 3 ) - صحيح مسلم 6 / 22 - مستدرك ، حاكم 2 / 156 - سنن بيهقى 8 / 168 ، 169
( 4 ) - صحيح مسلم 6 / 23 - سنن بيهقى 8 / 169 - تيسير الوصول 2 / 35 - المحلى 9 / 360