امام خويش و پيشواى بر حق و مطاع بجنگ برخاستهاند . بديهى است آنها بدروغ اظهار توبه مينمودهاند ، زيرا كارشان هيچ شباهتى كه به توبه نداشته سهل است جنايتى مسلَّم و محرز بوده است . « چيزى كه در دل نمىپرورند و قصدش را ندارند به زبان ميآورند . و خدا بر آنها مسلط است » ( 1 ) .
سخن عبد اللَّه بن مسعود صحابى و بدرى عاليمقام
در اين جلد ، احاديث و روايات تاريخىيى را آورديم حاكى از نظريهء عبد اللَّه بن مسعود دربارهء عثمان . و ديديم كه از مخالفين عثمان بوده و به او انتقادات سخت داشته و بارها بر او تاخته است و با شرح كارهاى خود سرانه و بدعت آميز عثمان براى مردم عراق آنانرا عليه حكومت او شورانده است .
عثمان به همين سبب او را بشدت مؤاخذه و تبعيد و زندانى نموده و مواجبى را كه از خزانهء عمومى داشته براى سالها قطع كرده و دستور داده او را با خشونت از مسجد پيامبر ( ص ) بيرون اندازند بطوريكه مأمورانش او را بر زمين زده و دنده اش را شكستهاند ، و خود عثمان به او چهل تازيانه زده است .
ابن مسعود چون عثمان را آدم بد و زشتكار و منحرفى ميدانسته تا آخرين لحظهء زندگى از او خشمگين بوده و وصيت كرده كه وقتى درگذشت عثمان بر او نماز نگزارد ، زيرا او را عادل و در خور اقامهء نماز ميت نميدانسته است . طه حسين مينويسد : « آوردهاند كه عبد اللَّه بن مسعود زمانى كه در كوفه بود خون عثمان را حلال و مهدور ميدانست ، و براى مردم نطق كرده ميگفت :
بدترين كارها ، كارهاى نو در آورده و ساخته است ، و هر رويهء نو در آورده اى
هامش
( 1 ) آيهء قرآن .