پيرامون اشعار
اين قصيده ، يكى از قصائد برجسته و گرانبها است ، و بطور تقطيع شده آن را در كتابها مىتوان بدست آورد ، قصيده را با شرحى مشتمل بر احاديثى در فضائل امير المؤمنين ( ع ) كه آن را شاعر در يك يا دو بيت يا بيشتر ، به نظم آورده است ، پيدا كرديم كه تعداد ابياتش به 160 بيت مىرسد ، ولى در آن چند بيت داخل كردهاند كه با مذهب مفجّع ، و عقيدهء او منافى است ، و برخى از مخالفانش بدان ضميمه كردهاند و شرح آن چند بيت را ، متناسب با ديگر ابيات اصلى ، در شرح قصيده ، نيز وارد كردهاند .
براى مثال دربارهء سيد البطحاء ابى طالب پدر مولى امير المؤمنين ( ع ) و در بارهء پدر ابراهيم خليل مطالبى ذكر شده ، كه احدى از اصحاب اماميه رضوان اللَّه عليهم بدانها قائل نيستند تا چه رسد به مفجع كه خود از شخصيتهاى بزرگ شيعه و علما و شعراى روشنگراى آنان است ، به گمان مىرسد اين شرح نيز از خود مفجع باشد و به نظر مىرسد سخن شيخ الطائفه در « الفهرست » و مرزبانى در « المؤتلف و المختلف » و حموى در « معجم الادباء » آنجا كه كتابهايش را بر شمرده ( و كتاب قصيده اش دربارهء اهل البيت ) اشاره به همين شرح باشد .
اين قصيده را « اشباه » ناميدهاند . حموى در معجم الادباء 17 / 191 در آغاز شرح حال مفجع گويد : او را قصيده اى است به نام اشباه در آن به مدح على پرداخته سپس در صفحهء 200 گويد : او را قصيده اى است كه داراى تنظيرها ، و تشبيهها . و بدين سبب به نام « الاشباه » خوانده شده ، براى اينكه غرض از سرودن آن ، تذكر ،