خبرى است كه عبد الرزاق از معمر زهرى از سعيد بن مسيب از ابى هريره نقل كرده است كه گويد : پيامبر خدا ( ص ) در حالى كه در بزم اصحابش نشسته بود فرمود :
ان تنظروا الى آدم فى علمه و نوح فى همه و ابراهيم فى خلقه و موسى فى مناجاته و عيسى فى سنته و محمد فى هديه و حلمه ، فانظروا الى هذا المقبل فتطاول الناس فاذا هو على بن ابيطالب ( ع ) . ( 1 )
حديث اشباه
اين حديث را حموى در معجم الادباء از تاريخ ابن بشران نقل كرده و هر دو فرقه بر نقل آن اتفاق دارند فقط اختلافى در الفاظ آن وجود دارد ، و اينك متون آن را عينا بررسى مىكنيم :
1 - پيشواى حنبليان ، احمد ، از عبد الرزاق به اسناد خود آن را متذكر شده و به اين الفاظ ، حديث را نقل كرده : من اراد ان ينظر الى آدم فى علمه و الى نوح فى فهمه و الى ابراهيم فى خلقه و الى موسى فى مناجاته و الى عيسى فى سنته و الى محمد فى تمامه و كماله فلينظر الى هذا الرجل المقبل . فتطاول الناس فاذا هم بعلى بن ابيطالب كانما ينقلع من صبب و ينحط من جبل
« هر كس بخواهد آدم را در علمش ، و نوح را در فهمش ، و ابراهيم را در اخلاقش و موسى را در مناجاتش ، عيسى را در سنتش ، و محمد را در تماميت و كمالش ببيند ، بايد به اين مردى كه مىآيد بنگرد . مردم همه گردن كشيدند ناگاه چنان با على بن ابيطالب مواجه شدند ، كه گويا او از زمين كنده شده و از كوه سر برآورده است . »
2 - ابو بكر احمد بن حسين بيهقى متوفى 458 ه در « فضائل الصحابة » به اين لفظ آورده :
من اراد ان ينظر الى آدم فى علمه و الى نوح فى تقواه و الى ابراهيم فى حلمه و الى موسى فى هيبته و الى عيسى فى عبادته فلينظر الى على بن ابيطالب .
هامش
( 1 ) اگر به آدم ، در علمش و نوح ، در همتش و ابراهيم ، در خويش ، و موسى ، در مناجاتش و عيسى در سنتش و محمد ، در آرامش و حلمش بخواهيد بنگريد ، به اين شخصى كه وارد مىشود بنگريد ، مردم گردن كشيدند تا او را ببينند ، كه ناگاه ديدند على بن ابيطالب ( ع ) است .