عامل و نمايندهء خليفه در مركز فرمانروائى خود مرجع تمام اين امور است و هر مشكل دينى بدست او گشوده شود و كليد هر مشكلى بدست او است هم چنان كه امامت نماز جمعه و جماعت مختص به او است و بناچار خليفه مسلمين كسى را از جانب خود بر قسمتى از قلمرو حكومت اسلامى مىگمارد كه شايستگى تمام اين امور را داشته باشد و براى برآوردن تمام خواستههاى مردم آن منطقه مجهز و آماده و آزموده باشد .
ماوردى در ص 24 كتاب الاحكام السلطانية گويد : هرگاه خليفه امير و فرمانروائى را بر اقليمى بگمارد فرماندهى و امارت او شامل دو قسمت است :
قسمت همگانى و قسمت ويژه .
اما بخش عمومى آن نيز داراى دو جنبه است : امارت و فرماندهى كه بر مبناى اختيار و تحت نظر و ارادهء شخصى كه منصوب شده قرار مىگيرد و خليفه تمام امورى كه مربوط بشئون دنيوى و اخروى مردم آن ديار است از آن شخص ميخواهد و خود او را خليفه اختيار كرده و برگزيده و قسم ديگر آن نوع فرماندهى است كه از روى اضطرار و ناچارى و چون از او شايسته ترى وجود نداشته براى سرپرستى يكعده اى او را برمىگمارد ( 1 )
اما نوع اول كه فرماندهى و امارت از روى اختيار براى سپردن تمام امور مردم بيك شخص باشد ، شامل كارهاى محدود و بر سيرهء رويه جاريه و سوابق امر پايه گذارى مىشود و عهده دار نمودن كسى را به اين سمت بر اساسى است كه خليفهء وقت امارت و فرماندهى شهر و يا منطقه و اقليمى را بشخصى واگذار كند و اختيار تصرف در تمامى امور آن منطقه را بر مبناى سوابق كار و عمل فرماندهان گذشته به او واگذار نمايد در اين صورت او در آنچه كه گذشتگان انجام مىدادهاند حق اظهار نظر
هامش
( 1 ) مثل فرمانده جنگ در ميدان جنگ آن هنگام كه فرماندهان اوليه از بين رفته و سرپرستى سپاه را به كسى مىسپارد .