دور انديشى و عقيده راستين و استوارش و درستى و درستكارى او ، جانفشانيهايش در راه يارى پيشوايش و پاى دارى پرچم اسلام در دوران زندگى پيامبر و امير المؤمنين بوسيله او و ثبات و پايداريش در دوران امام حسن آنگاه كه خلق از او روى گردانيدند و دست از همكارى با او كشيدند ! صراحت بيان و سخنان حقى كه تا پايان زندگى در هر محفل و مجتمعى بىپرده بيان مىداشت و فريب نخوردن او از جلوههاى باطل و آرايش بىدينى و مال و منال فراوان معاويه كه براى انحراف او از دينش و فريب دادن او در اختيارش گذارده شد ، آنگاه كه يك ميليون درهم به او بخشيد تا با او همكارى كند و يا از فعاليت عليه او خوددارى نمايد ( بطوريكه در ص 148 گذشت ) . . .
ديگر با توجه به اين امور هيچ گونه ترديدى به خود راه ندهيد كه قيس از پايههاى محكم دين و ستونهاى استوار مذهب و از بزرگان امت و دعوت كنندگان بسوى حق است و بنابر اين آنچه در كتب و تواريخ مشتمل بر شرح حال او نسبت بستايش مقام و شخصيت او ضبط و ثبت گشته با همه مبالغه اى كه در آن به كار رفته گوياى مقام شامخ و حقيقت بارز شخصيت او نيست .
آرى - هرگاه در خاندان سعد فرزندى همچون قيس وجود نمىداشت رسول خدا دست بدعا برنميداشت و اين چنين نمىگفت :
پروردگارا : درودها و رحمت خود را بر خاندان سعد بن عباده قرار ده .
و در غزوهء « ذى قرد » نمىفرمود : خداوندا رحمت را بر سعد و خاندانش ارزانى دار چه نيك مردى است سعد بن عباده ! .
و باز آنگاه كه در خانه سعد غذا صرف فرمود نمىگفت : طعام شما را نيكان خوردند و فرشتگان بر شما درود فرستادند و روزه داران بر خان گستردهء شما افطار كردند .
و يا آنگاه كه شتر باركش رسول خدا گم شده بود و از طرف سعد بن عباده شترى براى حمل توشه در اختيار آن جناب گذارده شد نمىفرمود :
خداوند بر شما دو نفر ( پسر و پدر ) بركت دهد اى ابا ثابت ( كنيه سعد پدر
الغدير ( فارسي ) — صفحة 168
مساهمون: محمد تقي واحدي
ص١٦٨