مقدارى از خلافت معتزّ عباسى در زمان امامت آن حضرت بوده است تا اينكه وى به دست تركان به هلاكت رسيد ، تا مهتدى عبّاسى - كه مىخواست به روش عمر بن عبد العزيز اموى حكومت كند - به خلافت برسد . قصد وى از اين كار فريب عامّهء مردم و برگرداندن عقيدهء آنها به سمت خود بود ؛ مردمى كه به دليل زهد و تقوى و ورع امام حسن عسكرى عليه السّلام و تحمّل سختىها و ناراحتىهاى بسيار توسط آن حضرت و همدردى ايشان با ناراحتىهاى و ستمهايى كه مردم از حكومت و تجاوزات آن در عرصههاى مختلف مىديدند به آن حضرت معتقد و علاقهمند شده بودند .
اما مهتدى نتوانست با اينروش حتى اضطراب فراوان دربار عبّاسى را نيز خاموش نمايد . امرى كه باعث شد تركان در سال 256 هجرى بر وى شوريده و او را به قتل برسانند . پس از او معتمد عبّاسى بر تخت حكومت عبّاسى نشست و حكومت او تا سال 270 ه ق به طول انجاميد « 1 » .
1 . معتزّ عبّاسى ( 252 - 255 ه ق )
پس از قتل متوكّل به دست تركان در سال 247 ه ق و جانشين كردن فرزندش منتصر به دست آنان ، نفوذ تركان در دربار عثمانى بيش از پيش زياد گرديد ، تا جايى كه خليفهء عبّاسى در دست آنها كاملا بىاراده و به صورت آلت دست آنها بود . اين مطلب از روايتى كه ابن طباطبا نقل مىكند به خوبى روشن مىگردد :
« . . . هنگامى كه معتزّ بر كرسى خلافت نشست خاصّان او حاضر شده و
هامش
( 1 ) . ابن طباطبا ، الفخرى فى الآداب السّلطانيه / 221 .