اوضاع اقتصادى
عبّاسيان همواره اهميت خاصى به كشت و زرع و باغدارى براساس متدهاى علمى مىدادند « 1 » . اين امر به مدد گستردگى مدارس كشاورزى بود كه اثر بزرگى در روشن فكرى مسلمانان داشته است .
و از آنجا كه اساس زراعت بر آبيارى استوار است عبّاسيان نيز به تنظيم روشهاى مختلف آبيارى همّت گماشته و آب را براى همگان مباح نمودند ، آنان در مصر ، عراق ، يمن ، شمال شرقى فارس و شهرهاى ماوراء النّهر دست به اجراى برنامههايى براى آبيارى و تنظيم آب زدند ، اين سيستم رفتهرفته به دقّت بسيار بالايى دست يافت تا آنجا كه اروپاييان نيز بسيارى از اصول اين سيستم را در شهرهاى خود به كار گرفتند .
عبّاسيان همچنين به حفاظت و نگهدارى سدّها و كانالهاى آبرسانى اهميت ويژهاى مىدادند . آنها گروهى از كارمندان دولت را كه بر آنها نام مهندسان اطلاق مىگرديد ايجاد نمودند كه وظيفهء آنها محافظت از سدها در برابر خطر شكستگى ، سوراخ شدن يا فرار آب از آنها و در صورت ايجاد سوراخ جلوگيرى از انهدام و تخريب آنها بود « 2 » .
هامش
( 1 ) . تاريخ الاسلام السّياسى 3 / 319 با اندكى تغيير .
( 2 ) . مسكويه ، تجارب الامم 2 / 296 - 297 با اندك تصرّف ، همچنين معتزلى گويد : هندسه كلمهاى است كه اصل آن فارسى است و كلمهء اندازه مىباشد و مهندس بهمعناى شخص اندازهگيرى كننده است .