او را قبول كرده و روايتى را كه نادر بوده و در نزد اصحاب مشهور نيست ، كنار مىگذاريم . چرا كه آنچه مورد اتفاقنظر باشد ، شكّ از آن برداشته مىشود ، عمر بن حنظله گويد :
به آن حضرت عرض كردم : اگر دو روايتى كه آن دو نفر نقل مىكنند هردو مشهور باشند و از راويان ثقه نقل شده باشند تكليف چيست ؟
امام صادق عليه السّلام پاسخ دادند : نگاه كنيد كه از ميان اين دو روايت كداميك موافق با حكم قرآن و سنّت و مخالف با حكم عامّه يعنى غير شيعه مىباشد . آن را بگيريد و آنچه را كه حكمش مخالف با حكم كتاب يا مخالف سنّت و يا موافق با عامّه است كنار بگذاريد .
عرضه داشتم : خدا مرا فدايت كند . اينگونه فرض مىكنيم كه اين دو فقيه هردو حكم را از كتاب و سنّت اخذ كردهاند . امّا مىبينيم كه يكى از اين دو خبر موافق با عامّه و ديگرى مخالف با عامّه است . به كداميك بايد عمل كنيم ؟
امام صادق عليه السّلام فرمودند : راه رشد در آن روايتى است كه مخالف با عامّه باشد .
عرضه داشتم : خداوند مرا قربانت كند ، اگر هردو خبر با نظر عامّه موافق بودند تكليف چيست ؟
آن حضرت پاسخ دادند : نگاه مىكنيم كه حاكمان و قاضيان عامّه به كداميك از اين دو روايت ميل بيشترى دارند و آن را مورد استناد قرار مىدهند ، آن را ترك مىكنيم و ديگرى را اخذ مىنماييم .
عرض كردم : اگر حكّام آنها به هردو خبر يكسان عمل كرده باشند تكليف چيست ؟
آن حضرت فرمودند : اگر كار به اينجا رسيد ، اين مسأله را كنار بگذار تا امام خود را ببينى « 1 » ، همانا كه توقّف كردن در نزد امور شبههناك بسيار بهتر است از فرورفتن در گرداب هلاكت « 2 » .
هامش
( 1 ) . در بعضى از نسخ آمده است امام زمان خود را ببينى .
( 2 ) . كافى 1 / 67 ، كتاب فضل العلم ، باب اختلاف الحديث ، ح 10 .