قواعد فقهى كلّى
1 . موسى بن بكر گويد : به امام صادق عليه السّلام عرض كردم : مردى يك روز ، دو روز يا سه روز يا چهار روز يا بيشتر بيهوش مىماند . آيا او چه اندازه بايد نمازش را قضا كند ؟ امام صادق عليه السّلام پاسخ دادند :
« ألا أخبرك بما يجمع لك هذه الأشياء كلّها ؟ كلّما غلب اللّه عليه من أمر فاللّه أعذر لعبده » ؛
آيا تو را خبر ندهم به قاعدهاى كلّى كه جواب همهء اين سؤالها در آن باشد ؟ خداوند عذر بندگانش را در همهء امور غير اختيارى مىپذيرد « 1 » .
2 . از محمّد بن علىّ بن الحسين روايت است كه گفت : امام صادق عليه السّلام فرمودند :
« كلّ شيء مطلق حتّى يرد فيه نهي » ؛
هر چيزى آزاد است تا اينكه در آن از جانب خدا نهيى برسد « 2 » .
3 . از داوود بن فرقد روايت شده كه گفت : از امام صادق عليه السّلام شنيدم كه مىفرمود :
اگر شما معناى كلام ما را بفهميد و درك كنيد ، فقيهترين مردميد ، چرا كه هر كلمه ممكن است بر چند وجه معناى مختلفى پيدا كند ، انسان اگر بخواهد مىتواند كلام خود را بهگونهاى تغيير بدهد كه معنايش عوض شود ولى دروغ نباشد « 3 » .
4 . از ابى اسحاق ارجانى روايت مرفوعى نقل شده است كه گفت : امام
هامش
( 1 ) . خصال 2 / 644 ، ابواب مابعد الالف ، ح 24 .
( 2 ) . فقيه 1 / 317 ، باب وصف الصّلاة . . . القنوت و استحبابه ، ح 937 .
( 3 ) . معانى الاخبار 1 / 1 ، باب 1 .