روش تفقّه در دين
1 . هشام بن سالم گويد : به امام صادق عليه السّلام عرض كردم : حقّ خداوند بر بندگان چيست ؟ آن حضرت فرمودند :
حقّ خداوند بر بندگان اين است كه آنچه را كه مىدانند بگويند و از آنچه نمىدانند خوددارى كنند . اگر آنان چنين كنند حقّ خداوند را ادا كنند « 1 » .
2 . هشام بن سالم از امام صادق عليه السّلام روايت كند كه فرمود :
« إنّما علينا أن نلقي إليكم الاصول و عليكم التفريع » ؛
بر ماست كه اصول را به شما بگوييم و بر شماست كه طبق اصولى كه ما به شما مىگوييم فروعات را كشف كنيد « 2 » .
3 . ابن مسكان از حبيب نقل مىكند كه گفت : امام صادق عليه السّلام به ما فرمودند :
كسى در نزد من محبوبتر از شما نيست ، مردم به راههاى مختلف رفتهاند . بعضى از آنها تابع هوا و هوس خود شدهاند . بعضى از آنها تابع آراء و نظرات عقلى خود گشتند . امّا شما تابع نظريهاى شدهايد كه ريشهدار است « 3 » .
4 . هشام روايت مىكند كه به امام صادق عليه السّلام گفتند : از شما روايت شده كه مراد از خمر و ميسر و انصاب و ازلام در آيهء شريف قرآن ، بعضى از انسانها هستند ؟ امام صادق عليه السّلام پاسخ دادند : خداوند هيچگاه خلق خود را با چيزهايى كه
هامش
( 1 ) . محاسن 1 / 204 ، مصابيح الظّلم ، باب 4 ، حقّ اللّه عزّ و جلّ فى خلقه ، ح 53 .
( 2 ) . سرائر 3 / 575 ، ما استطرفه من جامع البزنطى .
( 3 ) . محاسن 1 / 254 ، كتاب الصّفوه و النّور و الرّحمه ، باب 23 ، باب الاحواء ، ح 88 ، چاپ مجمع جهانى اهل بيت عليهم السّلام .