نكات دستورى
نكات و ملاحظات دستورى كتاب ، مانند اكثر متون ادبى و تاريخى قرن پنجم و ششم است اين چنين :
1 - جمع كلمات بيشتر به صورت عربى است :
سيوف ، مواكب ، انجم ، معابر ، مغايض ، غنايم ، معاملات ، مشاهرات ، مكاتبات مناوشات ، حكايات ، تسقيفات ، تشريفات ( در حاشيه تشريفها ) .
اما از جمع كلمات عربى با « ان » يا هاى فارسى نيز خالى نيست مانند اميران ، مستخدمان غلها ، عاقلان ، معارضان ، جباران ، معاندان ، مظلومان . . .
جمع سال ، ساليان آمده ، و جمعهايى از قبيل عجايبها ، معجزاتها ابدا وجود ندارد و در اين مورد مانند كليله است .
2 - گاهى مصدر صناعى ( جعلى ) نيز به كار رفته : . . . كه چنين پادشاهزادهاى به جايى پناهد . . . ( ص 49 ) و نيز مانند طلبيدن ، غارتيدن ( مىغارتيدند ) و هراسيدن كه ظاهرا از هراس گرفته شده است .
3 - كلمات تنوين دار اندك است و جز در برخى از جاها كه كلمههايى مانند « عاجلًا » به تنوين آمده ، در اكثر موارد از تنوين اجتناب شده و به جاى آن حرف اضافهء « با » به كار رفته يا چيزى جاى آن را نگرفته است :
از قبيل : بر تواتر ( متواتر ) ص 76 س 9 و موارد ديگر ، و مانند : بر فور ( فورا ) ص 82 س 10 ، و نيز : فردا به خدمت رسم و به مشافهه عذر خواهم ( به جاى مشافهة ) ص 128 س 3 ، يا : و مبالغتى كه در تخييب سؤال و تكذيب آمال ايشان مشافهت شنيده بود باز راند - ص 29 س آخر ، يعنى به مشافهت يا مشافهة ، نظير مغافصه و معاينه .
4 - استعمال « با » در مورد « به » امروزى مانند مثالهاى زير :
قابوس « بخفى حنين » بازگرديد و « با نيسابور » آمد ( ص 228 س 2 ) .
اكنون با سر مقصود آيم ( ص 19 س 7 ) .
و خزاين او با دست گرفت ( ص 41 س 14 ) و موارد ديگر .