تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ اليميني ( تاريخ العتبي ) ( فارسى ) — صفحة 510

مساهمون:

ص٥١٠
44 - ص 68 س 6 ، ابو بكر خوارزمى - اديب و شاعر معروف ، و اصلش از طبرستان بود و در خوارزم سكونت داشت و او را ابو بكر طبرى و ابو بكر طبرخزى ( به فتح طا و با و سكون را و فتح خا ) نيز گويند . ( نقل از حاشيهء ترجمهء يمينى چاپ سنگى 1272 ص 85 ) . اشعار خوارزمى مذكور در متن ( رزئت . . . ) عينا در فتح الوهبى ج 1 ص 131 - 132 مندرج است . 45 - ص 69 س 7 ، و لو قبل الفداء . . . - شعر به نقل كتاب حاضر از « ابو الفرج بن ميسره » در رثاى مؤيد الدوله است ، و صاحب « الفتح الوهبى » ( ج 1 ص 133 ) نيز آن را در رثاى وزير مذكور ضبط كرده ، ليكن ثعالبى در يتيمة الدهر گويد : در مرثيهء صاحب بن عباد است . هر چهار بيت عينا در « يتيمة » آمده و بيت اول در نفثة المصدور ( ص 50 ) ذكر شده است . رك . الفتح الوهبى ج 1 ص 133 و يتيمة الدهر و نفثة المصدور مصحح دكتر يزدگردى ص 224 . 46 - ص 73 س 10 ، شيئان يعجز . . . - اين دو بيت عينا در جهان‌گشاى جوينى چاپ كلالهء خاور ج 1 ص 142 آمده است . 47 - ص 76 س 10 ، دلنمودگى - اين لغت در چند مورد از اين كتاب به كار رفته است و نظير دشمنايگى و دلسوزگى و شادمانگى ، و نوعى مصدر است كه با گاف و يا ساخته مىشده و بسيار نادر در سخنان قدما ديده مىشود . عمادى شهريارى گويد :
از سر دلسوزگى فاخته آمد به من * داد مرا از سخن شربت انده گوار
( رك : سبك شناسى ص 264 و 265 ) . اين لغت به همين صورت در فرهنگهاى معروف نيامده ، جز اينكه در آنندراج به نقل از بهار عجم دل نمودن به معنى مردى نمودن و رحم كردن و جز آن ضبط شده است ، از اين رو دلنمودگى معنى اظهار مردانگى و جوانمردى و ملاطفت مىدهد و در كتاب حاضر به همين معنى است ، چنان كه در همين صفحهء مذكور ( ص 76 س 10 ) چنين آمده : « و فخر الدوله از طبرستان . . . انواع كرامات تازه مىداشت و . . . هر لحظه به تحفه‌اى نو دلنمودگى مىنمود » ، و موارد ديگر . اين لغت در كليله و دمنه نيز آمده : « چه مىدانم كه براى دوستى و شفقت اين دلنمودگى و مكرمت مىكنى ( كليله ، مصحح مينوى ص 256 ) . 48 - ص 76 س 14 ، فلا ينحلل . . . - اين ابيات مناسب است با مضمون حديث « من ذهب ماله هان على اهله » . 49 - ص 82 س 12 ، تسع و سبعين و ثلثمائه - همين ضبط درست است نه ضبط حاشيه ( در حاشيه به جاى تسعين ، سبعين چاپ شده ) و واقعهء مذكور در همين سال ( 379 ) واقع شده چنان كه در روضة الصفا ( ج 4 ص 159 ) نيز همين سال ضبط گرديده . بعلاوه وفات فخر الدوله بنا به گفتهء