مفيد روايت مىكنم . او از امام باقر عليه السّلام از امام زين العابدين عليه السّلام روايت كرده است كه فرمود : فرشتهاى كه مأمور بنده است ، نامهء عمل بنده را مىنويسد ؛ پس اول و آخر نامه را از خوبيها املاء كنيد ، تا بين آن دو بخشيده شود . « 1 » از جملهء روايات ، روايتى است كه از جدّم شيخ طوسى نقل مىكنم . او از امام صادق عليه السّلام از پدرش امام باقر عليه السّلام روايت كرده است كه فرمود : هر روزى كه آغاز مىشود ، به انسان مىگويد : من روزى جديد هستم و بر كارهاى تو گواهم ، پس در ضمن من كار نيك كن ، تا در روز قيامت برايت گواهى به خوبى دهم ؛ زيرا تو بعد از اين هرگز مرا نمىبينى . « 2 »
هنگامى كه روز رو به پايان مىرود ، انسانى كه لغزشهاى بسيار دارد و در مقام عبوديت و بندگى كوتاهى كرده است ، بايد قلبش را به سوى رحمت پروردگارش متوجه كرده ، گناهان آشكار و پنهانى را كه در روز مرتكب شده به خاطر آورد و همانند بندهاى ذليل كه در پيشگاه مالك مقتدر و مسلّطى حاضر شده ، از گناهان خويش توبه كند و اگر نتواند همهء گناهانى را كه در روز مرتكب شده به ياد آورد - هرچند نشانهء اهميت ندادن به خدايى است كه از اسرار او آگاه است - به صورت اجمالى از همهء گناهان آشكار و نهان كه از اول تا آخر مرتكب شده ، توبه كند . و اگر نفسش براى توبه خالصانه با او همراهى نمىكند ، مانند گناهكارانى كه از انتقام الهى و هلاكت و ويرانى شهر و ديار خود مىترسند ، در مقابل خداى عزّ و جلّ بايستد و از او بخواهد كه او را ببخشد و از گناهانش درگذرد ؛ زيرا چه بسا آقايى از بندهء خويش راضى نباشد ، ولى او را ببخشد و اگر ضميرش با او همراهى نكرد و هراسى را كه سركشان متمرد از انتقام دارند ، در خود احساس نكرد و نتوانست مانند گناهكاران اظهار خوارى كند ، به سان كسى كه تسليم مولايش شده و با پاى خود براى تحمل
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، ج 5 ، ص 328 ، ح 25 از محاسبة النفس و ج 86 ص 245 ح 4 از مجالس مفيد . محاسبة النفّس از تأليفات مؤلف است و بنا به نقل مرحوم مجلسى در كتاب محاسبه هم اين روايت از امالى مفيد نقل شده است .
( 2 ) . بحار الانوار ، ج 7 ، ص 325 ، ح 20 از محاسبة النفس و ج 71 ، ص 181 ، ح 35 از امالى صدوق .