باشد چه با جنگ گرفته شده باشد يا بدون جنگ ، و در هر صورت ، معناى ( له ) وسعت دارد ، يعنى براى او و خاندان و امّتش ، و احتمال دارد كه لام سببيّه باشد ، نه واسطه ، حلال نمودن ، بنا بر اين كسى كه اينها برايش حلال است ، در كلام ياد نشده و در اين صورت شامل همه افراد مىشود و اختصاص دادنش به اين امّت بدان جهت است كه قبلا گفته شد كه امتهاى پيشين غنيمت بر ايشان روا نبود ، بلكه غنائم را جمع ميكردند ، آتشى از آسمان فرود مىآمد و آنها را ميسوزاند و اين بلائى بزرگ براى آنها بود ، زيرا گاهى غنيمت بسرقت ميرفت و بجرم آن بطاعون مبتلا ميشدند ، و خداوند با حلال نمودن غنيمت بر اين امّت منّت گذاشت .
( و نصره بالرّعب )
با كمى عدد ، و نيرو و زيادى دشمن و سرسختى آنها ، و رعب ، وحشت و ترس است ، پس گويا خداوند ترسى از او در دل دشمنان مى - افكند تا آنجا كه دشمنانى كه به مقدار يك ماه راه با آن حضرت فاصله داشتند از او مى ترسيدند ، و از هيبت آن بزرگوار وحشت داشتند .
( و جعل له الارض مسجدا )
يعنى جاى نماز ، هر جا بخواهند نماز گزارند بر آنها روا باشد ، بخلاف امتهاى پيشين كه نمازشان در معبدها بود مگر هنگام ضرورت ، ( و طهورا ) يعنى پاككننده و ابزار تطهير كه كف پا و كفش و محل استنجا را پاك ميسازد و در نبود آب يا عذرهاى ديگر ، بوسيله تيمم جانشين آبست ، و مقصود از طهور بودن زمين اينست كه در مباح بودن نماز در آن همچون طهور است ، و مرحوم سيّد از اين آيه استفاده كرده كه تيمم رافع حدث است تا دسترسى به آب پيدا كند .
( و ارسله كافّة )
اشاره به اين آيه است
وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلَّا كَافَّةً لِلنَّاسِ
- و ما ترا جز براى عموم مردم نفرستاديم ) « 1 » و كافّه در آيه ، يا حال است از ما بعد خود يعنى بسوى مردم ، همگى ، و كسى كه جايز نيست نميداند تقديم حال را بر ذو الحال مجرور
هامش
( 1 ) سورهء سبا آيه 28 .