مثانى ، همه سورههاى بزرگ و كوچك قرآنست ، بدليل اين آيه ( كتابيست كه آياتش همه با هم مشابه است ، ( و در آن ثناى خدا و خاصان خدا ) مكرّر مىشود ) « 1 » و امّا صدگانهها ، هر سورهايست كه صد آيه يا اندكى كم و بيش داشته باشد و آن نيز هفت سوره است از سورههاى بنى اسرائيل تا مؤمنون ، و بقولى صدگانهها سورههائى است كه بعد از هفت سوره دراز آمده ، و مثانى بعد از آنها سورههائيست كه از صد كمتر دارد ولى زيادتر از مفصّل است ، و آنها را مثانى گفتند چون صدگانهها آغاز آنهايند ، و امّا مفصّل ، سورههاى كوچك ، بعد از حمها تا آخر قرآنست .
مفصّل ناميده شدند زيرا بين سورهها فاصله بوسيله
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ *
زياد است ، پايان « 2 » .
سخن ما : در اولين سوره مفصّل اختلاف شده بقولى از سوره ق شروع مىشود و بقولى از سوره محمّد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم و بقولى از سوره فتح ، نووى گويد مفصّل از سوره محمّد تا آخر قرآنست ، و سورههاى كوچك آن از سوره ضحى تا آخر قرآن است ، و سورههاى طولانيش تا سوره عمّ و متوسط آنها تا سوره ضحى است ، و در روايتى مفصّل شصت و هشت سوره است ، و توضيح و تفصيل مطلب در كتاب قرآن به زودى مىآيد .
( و احلّ له المغنم )
در نهايه گويد غنيمت و غنم ، مغنم است ، و غنائم ، اموالى است كه در جنگ بدست مسلمانان افتد و لشكر پياده و سوار بر آن تاختهاند ، و فيء اموال كفّار است كه بدون جنگ نصيب مسلمين شود ، و ريشه معناى فيء رجوع و بازگشت است ، بنا بر اين گويا اين اموال در اصل متعلق به مسلمين بوده و حالا به آنها بازگشته ، پايان .
سخن ما : احتمال دارد مقصود از مغنم اموال منقول و مقصود از فيء زمينها
هامش
( 1 ) سورهء زمر آيه 23 .
( 2 ) مجمع البيان ج 1 ص 14 .