آزاد ساختن اسير در مقابل مبلغى كه حكومت اسلامى معيّن ميفرمايد
( ثمّ كلّف )
به صيغه مجهول ( ثمّ ) در اينجا مثل گذشته است ، زيرا اين تكليف ، مهمترين و سختترين تكليفهاست ، چنانچه در جنگ احد و حنين ، بعد از شكست يارانش ، خود آن حضرت پايدار ماند ، و بنام خود فرياد كشيد و از چيزى باك نداشت و نهراسيد ،
( و انزل عليه سيف من السّماء )
يعنى ذو الفقار يا شمشير ديگرى ، و بىغلاف بودن آن ، براى وادار كردن بجنگ است ، و اشاره باينست كه شمشير آن حضرت ، سزاوار نيست در غلاف باشد ، و بقولى شمشير عبارتست از آيه سوره توبه ( پس از آن كه ماههاى حرام ( ذى قعده و ذى حجّه و محرّم و رجب ، كه مدّت امانست ) درگذشت آنگاه مشركان را بقتل برسانيد ) « 1 » زيرا اين آيه را آيه شمشير مينامند و بىغلاف بودنش كنايه از اينست كه اين آيه از آيات محكماتست ، ولى اين توجيه بعيد است .
( و الغمد ) بكسر غين غلافست ، و بيضاوى گويد
( فَقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ )
اگر آنان واماندند و ترا تنها رها كردند (
لا تُكَلَّفُ إِلَّا نَفْسَكَ
) يعنى مگر كار خودت ، زيانت نزند مخالفت و نشست آنان ، پس بسوى جهاد پيش رو ، اگر چه كسى ياريت نكند زيرا ياور تو خداست نه لشكر .
2 - عثمان بن عيسى از سماعه روايت كند كه به حضرت صادق عليه السّلام عرض كردم آيه ( اى رسول ما تو هم مانند پيغمبران اولو العزم ( در تبليغ دين خدا و تحمّل اذيّت امّت ) صبور باش ) « 2 » فرمود ( آنها ) نوح و ابراهيم و موسى و عيسى و محمّد عليهم السّلاماند درود خدا بر آنها و همه پيامبران باد ، عرضكردم چگونه آنها اولو العزم شدند ؟ فرمود زيرا نوح مبعوث شد با كتاب و دين ، و هر كس بعد از نوح آمد پيرو كتاب و مرام او بود تا وقتى ابراهيم عليه السّلام صحف را آورد با قانون نسخ كتاب
هامش
( 1 ) سورهء توبه آيه 5 .
( 2 ) سورهء احقاف آيه 35 .