در آن نفوس و اموال است سرايت كند ، ضامن اموال مىباشد و اما نسبت به نفوس ، پس اگر با عمد بوده و فرار متعذر باشد بر او قصاص است و با شبه عمد ، ديه در مالش مىباشد و با خطاى محض پس ديه بر عاقله است . سپس آنچه را كه ما دربارهء روشن نمودن آتش ذكر كرديم ، در باز كردن آبها نيز مىآيد .
مسأله 11 - اگر زبالهء منزلش را كه لغزاننده است مانند پوست خربزه ، در خيابان بيندازد ، يا جاده و كوچه را بر خلاف متعارف آبپاشى كند - نه براى مصلحت عابرين - پس انسانى به سبب آن بلغزد ، ضامن است . البته اگر عابر عاقل عمداً پايش را روى آن قرار دهد ، عدم ضمان وجيه است ، ولى اگر حيوان يا ديوانه يا غير مميّزى به سبب آن تلف شود ، ضامن است .
مسأله 12 - اگر ظرف يا غير آن را روى ديوارش بگذارد ، پس بيفتد و به سبب آن نفس يا مالى تلف شود ضامن نيست ، مگر اينكه طورى آن را قرار دهد كه متمايل به طرف راه باشد ، يا آن را طورى قرار دهد كه به طور عادى در راه مىافتد ؛ پس در چنين صورتى ضامن است .
مسأله 13 - در صورت داشتن چهارپاى وحشى مانند شتر مست و اسبى كه گاز مىگيرد و سگ درنده ، حفظ آن واجب است . پس اگر در حفظ آنها اهمال نمايد ، جنايت آنها را ضامن است . و اگر حال آنها را نداند يا بداند ولى بر حفظ آنها قادر نباشد و تفريط نكند ، ضمانى نيست . و اگر بر شخصى حمله كند پس به مقدارى كه دفاع ، آن را اقتضا مىكند ، دفاع نمايد پس حيوان بميرد ، يا جنايتى بر آن حيوان وارد شود ، ضامن نيست ؛ بلكه اگر آن را از نفس محترمه يا مال محترمى دفع نمايد ضامن نيست . و اگر در دفاع افراط كند و بر آن حيوان جنايت وارد نمايد با اينكه دفع آن به غير آن ممكن بوده ، يا براى غير دفاع ، جنايتى بر آن وارد نمايد ضامن است . و ظاهر آن است كه اين حكم در پرندههاى شكارچى و گربه جارى است ، حتى در ثبوت ضمان در صورت تعدّى از مقدار دفاع .
مسأله 14 - اگر چهارپايى بر چهارپاى ديگر هجوم آورد و چهارپاى داخل شونده ،
تحرير الوسيله ( فارسى ) — صفحة 604
مساهمون: السيد الخميني
ص٦٠٤