تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تحرير الوسيله ( فارسى ) — صفحة 605

مساهمون:

ص٦٠٥
جنايت وارد نمايد ، پس اگر به تفريط مالك در حفظ نمودن آن باشد ، ضامن است . و اگر چهارپاى مدخول عليها جنايت وارد نمايد ، هدر مىباشد . مسأله 15 - كسى كه داخل خانهء قومى شود پس سگ آن‌ها او را گاز بگيرد ، اگر به اذن آن‌ها داخل شده ، ضامن مىباشند و گرنه ضمانى نيست . و بين اينكه سگ در خانه حاضر باشد يا بعد از دخول او داخل گردد ، و بين اينكه صاحب خانه بداند كه او را گاز مىگيرد و نداند ، فرقى نيست . مسأله 16 - راكب چهارپا آنچه را كه چهارپا با دست‌هايش - نه با پاهايش - بر آن جنايت وارد مىكند اگر چه ناشى از تفريط نباشد ضامن است . و ثبوت ضمان آنچه را كه با سر يا به جلوهاى بدنش جنايت وارد نمايد ، بعيد نيست . و اگر برعكس متعارف سوارش شود در ضمان آنچه را كه به وسيلهء پاهايش بر آن جنايت وارد مىكند - نه دست‌هايش - وجهى است كه خالى از اشكال نمىباشد . و اگر هر دو پاى سوار ، در يك طرف آن چهارپا باشد ، ضمان جنايت هر دو دست آن بعيد نيست و در ضمان جنايت پاهاى آن ، تردّد است . و آيا در ضمان ، تفريط ، معتبر است ؟ در آن وجهى است كه خالى از اشكال نمىباشد . البته اگر چهارپا اختيار او را سلب نمايد در حالى كه او واقعه را نداند و نداند كه چهارپا چموش مىباشد ، عدم ضمان وجيه است ، خواه به پايش و يا به دستش و يا به جلوهاى بدنش . و همچنين است كلام در كسى كه افسار آن دستش است نسبت به تفصيلى كه گذشت ؛ يعنى ضمان آنچه كه به دستش و جلوهاى بدنش و پايش ، جنايت وارد نمايد . و اگر آن حيوان در حال توقف باشد آنچه را كه با دست و جلوهاى بدن و پايش بر آن جنايت وارد مىكند ، ضامن است ، اگر چه از روى تفريط نباشد . و ظاهر آن است كه بين راه تنگ و وسيع فرقى نيست . و همچنين سوق دهندهء حيوان آنچه را كه او بر آن جنايت وارد نمايد مطلقا ضامن است . و اگر سوق دهنده ، حيوان را بزند ، پس به جهت آن ، حيوان ، جنايت وارد نمايد ، به طور مطلق ضامن است . و همچنين اگر غير از سوق دهنده ، حيوان را بزند پس به خاطر آن ، جنايت نمايد ، آن غير ضامن مىباشد ، مگر اينكه زدن از جهت دفاع از نفس باشد ؛ كه در چنين صورتى ضامن نيست ؛ نه صاحب آن و نه غير او .