اينكه شخصى سنگى را در ملك خود قرار دهد و متعدّى چاهى را حفر كند ، پس كسى به سنگ بخورد و در چاه ساقط شود ، ضمان بر حفركننده متعدّى است .
مسأله 3 - اگر چاه كمعمقى را حفر كند پس غير او ، آن را عميق نمايد ، پس آيا ضمان بر اولى است - به جهت سبقت او - يا بر دومى است يا بر هر دو ؟ چند احتمال است كه ارجح آنها اولى است .
مسأله 4 - اگر دو نفر يا بيشتر مثلًا در قرار دادن سنگ مشترك باشند ، پس ضمان بر تمام آنها است ؛ و ظاهر آن است كه ضمان به طور مساوى است اگر چه نيروهايشان مختلف باشد .
مسأله 5 - اگر دو نفر در چاه بيفتند پس هر يك از آنها به واسطه تصادم با ديگرى ، هلاك شود ضمان بر حفركننده است .
گفتارى در جنايت بر اطراف
و در آن چند مقصد است :
مقصد اول : در ديات اعضا
بدان كه هر چيزى كه در آن شرعاً اندازهاى نيست ، در آن ارش - كه « حكومت » ناميده مىشود - پس فرض مىشود كه حرّ ، عبدى است كه قابل قيمتگذارى است و صحيح و معيوب آن قيمتگذارى مىشود و ارش گرفته مىشود . و بايد ملاحظهء خصوصيات صحيح و معيوب را بنمايد ، حتى آنچه كه در مقطعى عيب مىباشد ، همانند موى سر ، كه در مدتى روييده مىشود ( و مدتى كه مو نروييده عيب مقطعى به حساب مىآيد ) .
و اما تقدير در مواردى است :
اول : مو
مسأله 1 - در موى سر مرد - صغير باشد يا كبير ، پرپشت باشد يا كم پشت - در صورتى كه نرويد ديهء كامل است مانند اينكه آب داغى را روى سر او بريزد پس مويش ريخته شود