عِبادِ . الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولئِكَ الَّذِينَ هَداهُمُ اللَّهُ وَ أُولئِكَ هُمْ أُولُوا الْأَلْبابِ
- پس آن بندگان را ( به لطف و رحمت من ) مژده ده . آن بندگانى كه چون سخن را بشنوند بهترينش را پيروى كنند ، آنان هستند كه خدا آنها را ( به لطف خاصّ خود ) هدايت فرموده و هم آنان به حقيقت خردمندانه » « 3 » ( 1 ) اى هشام بن حكم ، به راستى ، خداى عزّ و جلّ حجّتها را به وسيلهء خرد بر مردم تمام كرد « 4 » و با بيان كامل بر ايشان روشن ساخت و با دليل آنان را به پروردگارى خود راه نمود و فرمود :
وَ إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ
- و خداى شما يكتاست ، نيست خدايى مگر او كه بخشايندهء مهربانست » « 5 »
إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ . . .
- تا آنجا كه فرمايد -
لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ
- به راستى ، در آفرينش آسمانها و زمين و رفت و آمد شب و روز و . . .
نشانههاى روشنى است براى گروهى كه خرد مىورزند » . « 6 » اى هشام ، خداى عزّ و جلّ از اين ( امور ) دليلى بر شناخت خود آورده كه اين همه را مدبّرى ( چارهگر ) باشد ، پس فرمود :
وَ سَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ وَ النُّجُومُ مُسَخَّراتٌ بِأَمْرِهِ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ
- و شب و روز و خورشيد و ماه را براى شما ( در گردون ) مسخّر ساخت و ستارگان را به فرمان خويش مسخّر كرد ، در اين كار نشانههاى ( قدرت خدا ) براى اهل خرد پديدار است . » « 7 » و فرمود :
حم . وَ الْكِتابِ الْمُبِينِ إِنَّا جَعَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ
- حم . سوگند به كتاب روشنگر . ما آن را به هيأت قرآنى عربى پديد آورديم ، باشد كه تعقّل كنيد » « 8 » و فرمود :
وَ مِنْ آياتِهِ يُرِيكُمُ الْبَرْقَ خَوْفاً وَ طَمَعاً وَ يُنَزِّلُ مِنَ السَّماءِ ماءً فَيُحْيِي بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ
- و از جملهء آيات او اين است كه برق را ( به شيوهاى ) بيمانگيز و اميدانگيز به شما مىنماياند و از آسمان آبى فرو مىفرستد و با آن
هامش
( 3 ) الزّمر ، 18
( 4 ) در پارهاى نسخهها به جاى « اكمل للنّاس » ، [ اكمل النّاس - مردم را كامل كرد ] آمده است .
( 5 ) البقرة ، 163
( 6 ) البقرة ، 164 ( تمامى آيهء شريفهء چنين است :. . . وَ النَّهارِ وَ الْفُلْكِ الَّتِي تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِما يَنْفَعُ النَّاسَ وَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّماءِ مِنْ ماءٍ فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَ بَثَّ فِيها مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ وَ تَصْرِيفِ الرِّياحِ وَ السَّحابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ- و در كشتىاى كه براى بهرهورى مردم در دريا روان است ، و آبى كه خداوند از آسمان فرو فرستاده است و بدان زمين را پس از پژمردنش زنده داشته و جانورانى كه در آن پراكنده است ، و در گردش بادها و در ابرى كه بين آسمان و زمين آرميده است ، براى مردمى كه مىانديشند ، شگفتيهاست » )
( 7 ) النّحل ، 12
( 8 ) الزّخرف ، 1 و 2 و 3