و بعد از فتح « 101 » ( مكّه ) مهاجرت نبايد و طلاق پيش از نكاح نباشد و آزاد كردن بنده پيش از مالكشدنش نباشد و فرزند را با وجود پدر سوگند نيست « 102 » و نه ( سوگند ) بنده با وجود مالك او و نه زن با وجود شوهر او و نذر بر معصيت روانيست و سوگند بر قطع رحم جايز نباشد .
( 1 ) و فرمود عليه السّلام : ( ممكن نيست ) كسى ، گرچه بختش يار و مساعدت ايامش دستيار باشد ، به خوشكامى رسد مگر آنكه از خلال پارهاى ناگواريها باشد . « 103 » هر كه به انتظار كمال مطلوب آينده فرصت نقد را از دست بدهد روزگار همان فرصت را از او بربايد . « 104 » زيرا از خصوصيات روزگار فرصت ربايى است و روش زمانه از دست رفتن فرصتهاست .
( 2 ) و فرمود عليه السّلام : احسان زكات نعمتهاست . و شفاعت زكات مقام ، و بيماريها زكات تنهاست ، و گذشت زكات پيروزى . و هر چيز را كه زكاتش را بپردازند از ربودنش در امان مانند .
( 3 ) حضرتش عليه السّلام بگاه مصيبت مىفرمود : « سپاس خدايى را كه مصيبتم را در دينم ننهاد و سپاس خدايى را كه اگر اراده مىفرمود مصيبتم بس بزرگتر از آنچه هست مىبود و سپاس خداى را بر امرى كه خواست باشد و بود . » ( 4 ) ( امام ) عليه السّلام گفت : خداوند مىفرمايد : هر كه شخص سرگردانى را از سرگردانيش رهايى بخشد من او را ستوده « 105 » خوانم و در بهشت خويش جايش دهم .
( 5 ) و فرمود عليه السّلام : چون دنيا به گروهى روى آورد نيكيهاى ديگران را هم به ايشان در پوشاند و چون پشت كند نيكيهاى خودشان را هم از ايشان بربايد . « 106 » ( 6 ) و فرمود عليه السّلام : مرد نكوكاريها و اهل نعمتها باشيد . « 107 » بر نكوييها پاداش دهند و از نعمتها باز پرسى شود ( كه با آنها چه كرديد )
هامش
( 101 ) شايد مراد از « الفتح » فتح مكه باشد يا مطلق « فتح » است كه معنى عام از آن اراده شده و ناظر بر مجموع فتوحات اسلامى است .
( 102 ) مراد نفى صحّت سوگند فرزند با وجود پدر است كه اصلا واقع نمىشود يا مراد نفى لزوم است كه واقع مىشود ولى الزامى نمىآورد .
( 103 ) شايد مراد اين است كه زندگى خوشكامانه جز پس از تحمّل رنج و مشقت و گذر از ناگواريها نصيب كسى نمىشود .
( 104 ) شايد مراد اين است كه هر فرصتى ( براى كار خير . - م . ) بيابد و از آن استفاده نكند و منتظر زمانى شود كه كمال مطلوب را به نحو اتمّ انجام دهد همان فرصت هم از دست او مىرود و هرگز به كمال مطلوب نمىرسد .
( 105 ) در پارهاى نسخهها به جاى « سمّيته » ، [ اسمّيه - مىخوانم ] آمده ( كه در ترجمه همين وجه اختيار شد . - م . ) و به جاى « حميدا » [ جهيدا - كوشنده ] آمده است .
( 106 ) پيشتر ضمن كلمات مولاى متقيان امير مؤمنان على بن ابى طالب عليه السّلام بيانى متضمّن اين معنى گذشت .
( 107 ) در متن : كونوا بنات الخيرات و أبناء النّعم دختران خيرات و پسران نعمتها باشيد ، تعبيرى است كه مفيد ملازمه است يعنى همواره با نكوكاريها و نعمتها همراه باشيد .