مطلب را براى عموم افراد بشر كردهاند ولى به مقتضاى « إقرار العقلاء على أنفسهم [ جائز ] » ! ! فقط در حقّ خودشان قبول مىشود اگر از عقلا باشند نه ديگران ، بلكه از جانوران بدتر خواهند بود :
« إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذِينَ لا يَعْقِلُونَ »
. « 1 »
گويند أبو العلاء معرّى « 2 » مىگفت : كه ماها همه اولاد زنائيم به واسطهء آنكه نسل اولاد آدم هستيم و آنها برادران و خواهران را تزويج كردهاند ، عارفى به او همين جواب را داد .
كفايت مىكند در شرافت علم آنكه هر پيغمبرى بايد در صفات كمال كامل باشد . جامع تمام صفات حسنه و اخلاق مستحسنه باشد مخصوصا پيغمبر آخر - الزّمان كه اشرف و افضل تمام ايشان بود ؛ افضليّتش به اكمليتش بود در كمالات .
براى هيچ يكى از صفات حسنهاش خدا به او نفرموده كه خداوندا آن را زياد گردان ، بلكه عبادتش را فرمود كه از حدّ گذشته به او خطاب كرد :
« ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقى »
. « 3 » امّا براى علم به او فرمود : دعا براى زيادتى آن كن :
« وَ قُلْ
هامش
( 1 ) - الأنفال : 22 . : « همانا بدترين جنبندگان به نزد خداوند ، كران و گنگانند كه خرد راى به كار نمى بندند » .
( 2 ) - وى أحمد بن عبد الله بن سليمان ، معروف به أبو العلاء المعرى - به فتح ميم و عين و تشديد راء ، منسوب به معرة النعمان يكى از قراى شام - است ، وى در ابتداى تولد به مرض آبله نابينا شد ، ولى از شعائراء و ادباى مشهور زمان خود گشت ، و به جهت هوش و ذكاوت وافرى كه داشت به محض ملاقات با سيد رضى قدس سره او راى اعجوبة دهرش يافته و زان پس پيوسته به محضر سيد حاضر شده و نزد او تقرب يافت ، او را تأليفات بسيارى است ، و و فآت او سنة 449 مى باشد .
( 3 ) - طه : 2 . : « ما قرآن راى بر تو فرو نفرستاديم تا در رنج افتى » .