عالم هيچوقت مردنى ندارد « ثبت است بر جريدهء عالم دوام وى » عالمى كه در هزار سال قبل بود به واسطهء آثار علمى و تصنيفات و تأليفات دينى مانند اشخاصى كه فعلا در حياتند هر روز ذكر آنها بر زبانها ، بلكه خيلى تفاوت دارد أحياء فعلى اسم آنها در بلد آنها فقط برده مىشود ، آن هم نه تمام بلد بلكه همان يك محلّه يا در يك قبيله يا در يك خانه به تفاوت ، ولى عالم در تمام عالم اسمش منتشر است . غير از اشتهار ؛ اجر و فضيلت باقى مردم منحصر به زمان حيات ايشان است ولى عالم تا آن علومى كه گذاشته دست به دست مذاكره مىشوند در اجر با آنها شريك خواهد بود .
عن الصّادق عليه السّلام : « من علّم خيرا فله مثل أجر من عمل به ، قلت : فإن علّمه غيره يجري ذلك له ؟ قال : إن علّمه النّاس كلّهم جرى له ، قلت : فإن مات ؟ قال : و إن مات » . « 1 »
پس نعمت مال كجا نعمت علم كجا ؟ ! از اشعار منسوبه به آن جناب است .
رضينا قسمة الجبّار فينا * لنا علم و للأعداء مال « 2 »
هامش
- مردهاند گرچه به ظاهر زندهاند ، امّا دانشمندان ، تا دنيا برقرار است زندهاند ، بدنهايشان گرچه در زمين پنهان امّا ياد آنان در دلها هميشه زنده است » .
( 1 ) - الكافي : 1 / 35 / 3 . از امام صادق عليه السّلام نقل است كه فرمود : « كسى كه به ديگرى چيزى آموزد براى اوست مثل پاداش كسى كه به آن عمل كند . راوى ( ابو بصير ) گويد :
عرض كردم : اگر باز به ديگرى آموزد همين پاداش براى او هست ؟ فرمود : اگر به همهء مردم بياموزد همان ثواب دربارهء او جارى است ؟ گفتم : اگر چه معلّم بميرد ؟ فرمود :
اگر چه بميرد » .
( 2 ) - البحار : 44 / 431 . : « ما به قسمت خداوند جبّار دربارهء خود رضامند و خشنوديم ، زيرا علم و دانش نصيب ما شده و مال و ثروت به دشمنان رسيده است » .