سوره مجموعهاى از ارجاعات تحقيقى است ، و افزودههاى طبع جديد مصر چيزى فراتر از آراء مقبول معتبرترين محققان معاصر نيست .
پس از عنوان ، بسمله مىآيد . در آغاز هرسوره ، جز يكى ، عبارت
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
آمده است . مورد استثنا سورهء نهم [ - سورهء توبه يا برائت ] است . مفسران مسلمان مىگويند كه حذف بسمله در اين سوره از آن جهت است كه اين سوره اندك زمانى پيش از وفات حضرت محمد [ ص ] نازل شده ، لذا ايشان رهنمودى در اينباره بيان نكرده است . اين نظر نمىتواند درست باشد ، ولى دلالت بر اين دارد كه از نظر محققان مسلمان ، خود حضرت [ ص ] مسئول قرار دادن بسمله در آغاز هرسوره است . اينكه اين حذف تابع شكل اصلى مصحف بوده است ، و نه جمع و تدوين بعدى ، با اين واقعيت تأييد مىشود كه در سورهء نمل ، [ عبارتى ] كه حاكى از نامه فرستادن حضرت سليمان [ ع ] به ملكهء سباست ، نامه با
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
( سورهء نمل ، آيهء 30 ) آغاز مىگردد . چنانكه گويى عنوان مناسب سندى كه از يك پيامبر ( كه سليمان در قرآن با اين عنوان ياد شده است ) صادر مىگردد همين بوده است . در سورهء 96 ( علق ) نيز به همينسان به حضرت محمد [ ص ] دستور داده مىشود كه به نام پروردگارش بخواند . برخى معتقدند حذف بسمله در آغاز سورهء توبه ممكن است ناشى از اين باشد كه سورهء 8 ( انفال ) و 9 ( توبه ) در اصل يكى بودهاند . سورهء انفال ، نسبت به جايى كه [ به عنوان سورهء هشتم قرآن ] دارد كوتاه است . از سوى ديگر ، سورهء 8 و 9 اگر باهم جمع بشوند ، سورهاى را تشكيل مىدهند كه نسبت به جايش در مصحف ، خيلى بلند است . دليل واقعى حذف بسمله اين است كه سورهء توبه با اعلامى آغاز مىگردد كه به اندازهء كافى حكايت از صدورش به نام خدا دارد ، لذا بسمله لازم نبوده است . اين حذف و استثنا اين نتيجه را تأييد مىكند كه بسمله صرفا يك فرمول و افزودهء ويراستارى [ و متعلق به زمان جمع و تدوين ] نيست ، بلكه متعلق به زمان خود حضرت [ ص ] است . البته اين سخن چنين تأكيدى ندارد كه امكان افزودن آن را در بعضى موارد از جانب تدوينكنندگان ، نفى كند .
سورهها به آيات تقسيم مىشوند . مفرد آيات ، آيه است . اين واژه در خود قرآن كريم به كار رفته است . اما تنها در عبارات وحيانى متأخر است كه اين كلمه به معناى آيهء قرآن