همين ترتيب ، سورهء 26 ، « شعراء » نام دارد ؛ ولى تنها اشاره به « شعراء » در آيهء 224 ، و درست در پايان اين سوره است . در اينجا هم ، اين تنها اشاره به « شعراء » در قرآن است ، البته بدون احتساب آيات و عباراتى كه احتمال شاعر بودن پيامبر [ ص ] را رد مىكنند . اين عبارت نيز برخورنده است . هيچ عربى كه اين توصيف كوتاه ، اما تندوتيز را دربارهء شاعران محبوبش مىشنود ، آن را فراموش نمىكند . براى انتخاب نام سوره هيچ قاعدهء كلى رعايت نشده است . ظاهرا دستاندركاران هر كلمه را كه در سوره به قدر كافى جالب توجه بوده كه وسيلهء بازشناسى آن مىشده ، به كار بردهاند ( و در اينجا مىتوان به عنوان مقايسه اشاره كرد كه در انجيلها به باب سوم سفر خروج ، با نام « بوته » « 1 » اشاره شده است ) . « 2 » گاه يك سوره دو عنوان دارد ، كه هنوز هم هردو نام رواج دارد ؛ فىالمثل ، سورهء نهم و چهلم و چهل و يكم ؛ و در متون و منابع اسلامى اشاراتى به ساير عناوين كه تا مدتى رواج داشته و بعدا از رواج افتاده ، مشاهده مىگردد . همهء اينها مؤيّد اين نظر است كه اين عنوانها در اصل متعلق به خود قرآن [ و جزو وحى ] نبوده است ، بلكه بعدها براى تسهيل مراجعه توسط بعضى از علما و تدوينكنندگان قرآن افزوده شده است .
در بعضى از مصاحف اعم از خطى و چاپى ، در آغاز هرسوره ، سر عنوانى آمده است .
ابتدا نام يا عنوان سوره و سپس اشارهاى به تاريخ [ نزول آن ، و بلكه مكى / مدنى بودن آن ] و سرانجام اشاره به تعداد آيات به ميان آمده است . تعيين تاريخ فراتر از ذكر سوره به عنوان مكى يا مدنى نيست ، و اين توصيفها لزوما ناظر به كل سوره نيست . محققان مسلمان همواره اذعان دارند كه سورهها حالت تركيب و تلفيقيافته دارند ، يعنى سورهاى كه به عنوان مكى ممتاز است ، ممكن است يك يا چند آيهء مدنى داشته باشد و بالعكس .
اين توصيفها را بايد صرفا قضاوتهاى تدوينكنندگان ، يا محققان نخستين دربارهء دورهاى دانست كه محتواى عمدهء هرسوره در آن نزول يافته است . مصحف جديد طبع قاهره آياتى را كه به اصطلاح مستثنيات ( مكى در مدنى و مدنى در مكى ) هستند تعيين مىنمايد و به موقعيت و ترتيب سوره از نظر نزول هم اشاره دارد . بدينسان سرعنوان هر
هامش
( 1 ) .The Bush .( 2 ) . انجيل مرقس ، باب 12 ، آيهء 26 ؛ انجيل لوقا ، باب 20 ، آيهء 37 .