هفتگى ، تقسيمى به نام منزل وجود دارد كه بر اساس آن كل قرآن هفت منزل [ يا هفت سبع ] است . همچنين تقسيمبندىهاى صورى ديگرى [ ازجمله تقسيم به ركوعات ، و كل قرآن در 540 ركوع ] هست كه ارتباطى با تقسيمات طبيعى قرآن يا سورهها و گروه سورهها ندارد . « 1 »
2 . سورهها و آيات
تقسيمبندى واقعى قرآن بر طبق سورههاست . در زبان انگليسى ، گاهى براى سوره ، كلمهء
Chapter
[ فصل ، باب ] به كار مىرود كه البته معادل دقيقى نيست . كلمهء سوره ( جمع آن سور ) در متن [ مقدس ] قرآن به كار رفته است ، ولى منشأ لغوى آن مبهم است .
مقبولترين نظريه اين است كه سوره ، از كلمهء شوراه عبرى است به معناى رج / رديف كه در مورد آجرهاى ديوار يا تاك و ساقههاى مشابه به كار مىرود . « 2 » از اين كلمه ، معناى سلسلهاى از فقرات يا فصل را مىتوان استنباط كرد ، ولى كمابيش با تكلف . به علاوه ، اين كلمه به سختى همان معنايى را مىدهد كه كاربرد اين كلمه در قرآن دارد . در آيهء 38 سورهء يونس ، اينگونه تحدّى شده است : « يا مىگويند كه [ پيامبر ] آن را برساخته است ، بگو اگر راست مىگوييد سورهاى همانند آن بياوريد . . . » در آيهء 13 سورهء هود تحدّى شده است كه مدعيان اگر مىتوانند ده سورهء برساخته همانند آن [ زيرا ادعا مىكردند كه كل قرآن برساخته است ] بياورند . در آيهء 49 سورهء قصص ، در تحدّى مشابهى آمده است كه منكران و مدعيان اگر مىتوانند كتابى از سوى خداوند بياورند كه از اين دو [ تورات و قرآن ] رهنماتر باشد . پيداست كه معناى موردنظر چيزى شبيه به « وحى » يا « كتاب مقدس » است . محتملترين پيشنهاد اين است كه كلمهء سوره از كلمهء صورطاى سريانى گرفته شده است كه معناى آن « نوشته » ، « متن يا صورت مكتوب كتاب مقدس » ، و حتى « كتاب
هامش
( 1 ) . كتاب ديانت اسلامThe Faith of Islamنوشتهء ادوارد سلEdward Sell( چاپ سوم ، لندن ، 1907 م ) داراى پيوستى است به نام « علم التجويد » كه گزارش و راهنماى مفصلترى در باب تقسيمات ، و رموز تقسيمات راهنماى خوانندهء قرآن و موضوعات مشابه دارد .
( 2 ) . قس با واژههاى دخيل در قرآن مجيد ، اثر جفرى ، ذيل همين مادّه ( سوره ) . هرچند اين برداشت در اصل مورد قبول نولدكه بوده ، بعدا در تاريخ قرآن نولدكه - شوالى ، ج 1 ، ص 30 ، رد شده است .