تخطي إلى المحتوى الرئيسي

در آمدى بر تاريخ قرآن ( فارسى ) — صفحة 101

مساهمون:

ص١٠١
به نثر مسجّع نوشته شده است ؛ در آياتى بدون وزن يا بدون طول ثابت ، كه پايان‌بندى آنها با سجع يا همنوايى مشخص است ( دربارهء سجع يا فاصله در بخش اول فصل پنجم با تفصيل بيشتر بحث خواهد شد ) .

3 . حروف مقطعهء اسرارآميز

در آغاز 29 سوره به دنبال بسمله يك حرف يا گروهى از حروف آمده است كه صرفا به‌صورت حروف جداجداى الفبا تلفظ مىشود . اين حروف اسرارآميزند . تاكنون هيچ توضيح قانع‌كننده‌اى دربارهء معناى آنها - اگر معنايى داشته باشند - به دست داده نشده است . همچنين دربارهء آمدن آنها در اين مواضع دليل مقنعى يافت نشده است . در جدول‌هاى آخر متن [ اصلى ] اين كتاب مشاهده مىشود كه بعضى از اين حروف مقطعه ، چه به‌صورت مفرد يا مركب ، فقط يك‌بار و قبل از سوره‌هاى منفرد در قرآن آمده‌اند ، ولى تركيب‌هاى ديگرى از آنها وجود دارد كه پيش از چند سوره [ ى دنبال هم ] آمده است . و سوره‌هايى كه در آغاز آنها حروف مقطعهء واحد يا مشابهى آمده است ، خود گروهى [ مانند طواسين يا حواميم ] را تشكيل مىدهند . مثلا سوره‌هايى كه در آغاز آنها حم [ حا . ميم ] آمده است ، همراه با يك سوره كه حم با حرف ديگرى نيز همراه است تشكيل‌دهندهء يك مجموعهء منسجم ( سورهء 40 تا 46 ) است كه در عربى [ و عرف قرآن‌پژوهى ] حواميم نام دارند . همچنين سوره‌هايى كه در آغاز آنها الر [ الف . لام . راء ] قرار دارد ، ازجمله سورهء 13 كه « م » هم اضافه دارد ، مجموعهء منسجمى از سورهء 10 تا 15 تشكيل مىدهند . سوره‌هاى داراى طس [ طا . سين ] ، و طسم [ طا . سين . ميم ] گروه كوچكى را از سورهء 26 تا 28 تشكيل مىدهند . سوره‌هاى داراى حروف مقطعهء الم [ الف . لام . ميم ] از هم جدا افتاده‌اند . فقط سورهء 2 و 3 دنبال همند ، سورهء 7 كه « ص » را هم اضافه دارد ، مستقل است ؛ سورهء 13 هم جزو سوره‌هاى « الم » دار است ؛ و دست‌آخر مجموعهء سوره‌هاى 29 تا 32 داراى همين حروف مقطعه‌اند . درمجموع ، اين استنباط به ذهن مىآيد كه گروه سوره‌هايى كه علايم و نشان‌هاى مشابه داشته‌اند ، هنگامى كه قرآن را به هيئت فعلىاش تدوين مىكرده‌اند ، در كنار هم گذاشته شده‌اند . ملاحظهء طول سوره‌ها مؤيد اين نظر است . نگاهى به جدول پايان [ متن اصلى ] كتاب