[ سورهء دخان ، آيهء 54 ؛ طور ، 20 ؛ الرحمن ، 72 ؛ واقعه ، 23 ] ؛ ولى يك يا دو عبارت ديگر هست [ بهويژه در سورهء صافات ، آيهء 48 ؛ سورهء « ص » ، 52 ؛ الرحمن ، 56 - 58 ؛ واقعه ، 35 - 40 ؛ نبأ ، 33 ] كه دوشيزگانى را وصف مىكند كه جفت پارسايان خواهند بود . اينان « دوشيزگان بدون عيب ، همسردوست ، همسن و سال هستند » ، كه مانند مرواريدهاى نهفته يا ياقوت و مرجاناند ، با سينههاى برجسته ، كه دست آميزش هيچ انس و جنى به آنان نرسيده است ، شرمگينانه ديدگان خود را فروهشتهاند و در خيمهگاهها محصورند .
تاريخ همهء اين اشارات ، به عهد وحى مكى بازمىگردد . در وحى دورهء مدنى اشاره به « ازواج مطهّرة / جفتهاى پاكيزه » هست [ بقره ، 25 ؛ آل عمران ، 15 ؛ نساء ، 57 ] ، ولى معلوم نيست كه آيا اينان حورىاند يا همسران پارساى واقعى [ دنيوى ] . اين نكته از آموزههاى مسلّم قرآنى است كه مردان و زنان و فرزندان مؤمن به هيئت خانوادگى وارد بهشت مىشوند [ سورهء رعد ، 23 ؛ غافر ، 8 ؛ قس - يس ، 56 ؛ زخرف ، 70 ] . از آنجا كه اين توصيفات و تصاوير كوششهايى است براى عرضه داشتن آنچه ماهيتا فراتر از قوّهء درّاكهء انسان است ، جستوجوى يك تصوير يكّه و يگانهء منسجم ، ضرورت ندارد . حكم اساسى قرآن اين است كه حيات اخروى در بهشت ، چيزى است كه ژرفترين آرزوهاى انسان را برمىآورد و مستلزم روابط و پيوندهاى گرم و صميمانهء انسانى است .
5 . احكام و مقررات مربوط به زندگى اجتماعى
قرآن كريم ، علاوه بر تعاليم عقيدتى داراى احكام عبادى و قانونى يا اجتماعى براى حيات جامعهء اسلامى است . اين احكام در اعصار بعد در دست فقهاى مسلمانان چه بسيار صيقل خورده است تا به شكل چيزى كه اكنون « فقه اسلامى » يا « شريعت » ناميده مىشود ، درآيد . بخش حاضر نمايانگر هيئت كلى اين احكام است و به جزئيات نمىپردازد . چهار حكمى كه ابتدا ياد مىكنيم متعلق به تكاليف دينى اصلى است كه معمولا « اركان خمسهء دين » ناميده مىشود . ركن باقىمانده ، كه معمولا اول از همه ياد مىشود ، شهادت به وحدانيت خداوند و رسالت پيامبر [ ص ] است ، كه پيشتر هم به آن اشاره كرديم .
الف . نيايش يا عبادت
به نظر مىرسد كه نيايش به معناى صلاة / نماز كه عبادت همگانى رسمى است ، از