گروههاى قبايل و ساير كسانى كه مايل بودند مسلمان و متحد حضرت محمد [ ص ] شوند ، خواسته مىشد اين بود كه نماز را بهجاى آورند و زكات را بپردازند . « 1 »
پ . روزهء ماه رمضان
در آيات مكى ، روزه ذكر نشده است ، ولى اندك زمانى پس از هجرت به مدينه ، بر وفق آيهء 183 سورهء بقره روزهء عاشورا كه سابقه در شريعت يهود هم دارد ، براى مسلمانان تجويز و توصيه مىشود . « 2 » اين بخشى از شباهتها و وجوه مشترك اسلام و يهوديت است . پس از قطع ارتباط با يهوديان بهجاى آن روزه ، روزهء ماه رمضان شايد به عنوان شكرگزارى مربوط به پيروزى در غزوهء بدر ، تعيين و تشريع مىگردد . « 3 » روزه عبارت است از پرهيز كامل از خوردن ، نوشيدن ، تدخين و مباشرت ، از پيش از طلوع خورشيد تا پس از غروب هر روز از سى روز آن ماه .
ت . زيارت حج
زيارت اماكن پيرامون مكه ، و شايد خود مكه يك سنت پيش از اسلامى است [ - حج ، عمره ] . در ايام قطع رابطه با يهوديان اين عمل جزو ملّت يا آيين ابراهيم شمرده شده [ سورهء حج ، آيهء 26 - 33 ؛ نيز قس - آيهء 196 سورهء بقره ] . پس از كشتار بدر شايد براى مسلمانان رفتن به مكه خطرناك بوده است . در سال 628 ميلادى [ - ششم هجرى ] كه حضرت محمد [ ص ] اميدوار بود به حج برود ، مكيان ممانعت كردند ، ولى در سال بعد به دنبال صلح و پيمان حديبيه به ايشان اجازه [ ى ورود به مكه و زيارت حج ] داده شد [ قس با
هامش
( 1 ) . مقايسه كنيد با مقالهء « زكات » ( نوشتهء يوزف شاخت ) ، در دايرة المعارف اسلام [ به انگليسى ] ، طبع اول ؛ همچنين كتاب پيامبر در مكه ، اثر وات ، ص 165 - 169 ؛ پيامبر در مدينه ، اثر همو ، ص 306 .
( 2 ) . واگتندونكWagtendonkدر كتاب روزه در قرآن :Fasting in the Koran، صفحات 47 - 49 ، 80 اين مسئله را كه مسلمانان روزهء عاشورا را رعايت مىكردند ، جايز مىشمارد ؛ ولى بر آن است كه آيهء 183 سورهء بقره آن را جايز نمىشمارد .
( 3 ) . واگتندونك ، همان اثر ( در يادداشت 2 ) ، بهويژه ص 143 . براى ساير بحث و فحصها دربارهء رمضان ، مقايسه كنيد با مقالههاى « رمضان » ( نوشتهء سى . سى . برگC . C . Berg) ، « صوم » ( نوشتهء يوزف شاخت ) در دايرة المعارف اسلام [ به انگليسى ] ، ويرايش اول ؛ همچنين كتاب مطالعاتى در تاريخ و نهادهاى اسلامىin Islamic History and Institutions Studies، نوشتهء س . د . خويتينS . D . Goitein، طبع ليدن ، 1966 ، ص 90 - 110 ( فصل « رمضان ، ماه روزهء مسلمانان » )