9 ) . معلوم نيست كه ذو الاوتاد به چه معناست . قول هورويتس « 1 » كه مىگويد اشاره به ساختمانهاى او دارد ، نامحتمل است و چيزى هم در سنت يهودى نيست كه آن را روشن سازد . شايد مسئله اين بوده است كه داستانى دربارهء فرعون در عربستان رايج بوده است ، اما شواهد مؤيد اين امر ناچيز است . معمولا روايت قرآنى با داستان موسى [ ع ] و فرعون در كتاب مقدس همخوان است . بعضى اوقات اين داستان به داستان داراى مكافات الهى تقليل مىيابد ، ازجمله در سورهء مؤمنون آيهء 45 - 48 . ولى غالبا گسترش يافته و جزئيات و تفصيل بيشترى دارد كه در موازات با روايت كتاب مقدس و سنت يهودى فراتر از كتاب مقدس است .
ژ ) در سورهء عنكبوت آيهء 39 به بعد ، و در سورهء غافر آيات 23 - 25 قارون و هامان با داستان فرعون پيوند دارند . در سورهء قصص ، آيات 76 - 82 شخصيت قارون به عنوان فردى از قوم موسى [ ع ] كه داراى ثروت عظيمى است ترسيم شده ، كه به خاطر غرور و تكبرش [ منفور و ملعون خداوند واقع مىگردد و ] زمين او و خانهاش را فرومىبرد و نابود مىسازد .
وقتى كه اين داستانها را وارسى مىكنيم ، مشاهده مىگردد كه داستانهاى الف تا ح متعلق به سنت عربىاند و احتمالا از قصههاى ديگر چيزهايى گرفتهاند . به ويژه داستان مربوط به مدين كه دركتاب مقدس هم ياد شده و در دو سورهء قرآن ( طه ، 40 ؛ قصص ، 22 - 28 ، 45 ) به آن اشاره شده با موسى [ ع ] ارتباط دارد ، ولى داستانهاى ب و ث عربى خالصاند ، و كتاب مقدسى نيستند ، اگرچه آيهء 45 سورهء قصص پيونددهندهء هردو منبع است . قصهء عربى ديگرى هست كه در سورهء فيل به آن اشاره شده ( دفاع در برابر تهاجم اصحاب فيل ) ، و نيز در سورهء بروج ، آيات 1 - 9 ، اگر تفسيرش حمل بر قتلعام مسيحيان نجران شود . از آنجا كه در اين موارد پيامبرى حضور ندارد ، اينها صورت داستان داراى مكافات الهى را ندارند . داستانهاى ديگر از خ تا ژ با داستانهاى كتاب مقدس تقارن و موازات دارند ، ولى در بعضى جزئيات مختلف باهم فرق دارند . قرآن معمولا داشتن زمينه و اطلاعات قبلى را در مورد داستانهايش در نخستين شنوندگانش مفروض
هامش
( 1 ) . پيشين ، ص 130 .