قرآن كريم ، در سورهء حجر آيات 80 - 84 روشن نشده است . تنها بخشى كه از آنها ياد شده اين است كه در آن گفته شده آنان از كوهها براى خود خانه مىتراشيدند و در صبحگاهى با صيحه از پاى درآمدهاند ، چراكه از آيات الهى رويگردان بودند . و اين با آنچه راجع به ثمود گفته شده است ، همخوان است .
ت ) قصهء مردم مدين ، كه دربارهء آنها هم اطلاع اندكى داده شده است . تنها نكتهء ويژهء روشن در سرگذشت آنها اين است كه شعيب - پيامبرى كه به سوى آنها فرستاده شده بود - از آنان خواست كه وزن و پيمانه را درست رعايت كنند . اينان نيز مانند ساير اقوام بىايمان ، با زلزله يا صيحه نابود شدند .
ث ) اصحاب ايكه ، كه در سورهء حجر آيهء 78 به بعد ، و سورهء « ص » ، و سورهء « ق » آيهء 14 به آنها اشاره شده ، و از تنها گزارشى كه دربارهء آنان آمده - در سورهء شعراء ، آيات 176 - 191 - قابل انطباق با اهل مديناند ، زيرا پيامبرشان شعيب است ، و از آنها خواسته شده است كه وزن و پيمانه را رعايت كنند . « 1 »
ج ) اصحاب رس نيز درميان اقوام بىايمان كه نابود شدند ، ياد شدهاند ، ولى جزئيات بيشترى دربارهء آنان داده نشده است . ( سورهء فرقان ، آيهء 38 ؛ سورهء « ق » ، آيهء 12 ) . رسّ واژهاى به معناى خ چاهاست ، ولى بازشناسى محل اين قوم يا خود آنها غيرممكن است .
چ ) قوم تبّع ، قومى متعلق به جنوب عربستان است ، زيرا نام آنها لقب پادشاهان حمير بوده است . اينان نيز جزو اقوامى كه به خاطر بىايمانى نابود شدند ، ياد شدهاند ( سورهء « ق » ، آيهء 13 ) ، و در آيهء 37 سورهء دخان نيز به آنها اشاره شده ، ولى تفصيلى دربارهء اينكه چه بر سر آنان آمد ، نيامده است .
ح ) سبأ . دربارهء اينكه آيا اينان همان قوم با نامى ديگر بودهاند يا نه ، نظرى نمىتوان داد . گزارش مفصّلى دربارهء سليمان و ملكهء سبا در سورهء نمل آمده است ، ولى به عنوان داستانى كه حاكى از مكافات الهى است ، به سرنوشت سبا فقط در آيهء 15 - 18 سورهء سبأ
هامش
( 1 ) . مقايسه كنيد با كتاب زير :A . F . L . Beetston , Journal of Semitic Studies , xiii ( 1968 ) , 253 - 5 . 1 a . Beitra ? ge Erkla ? rung des Qorans , Leipzig , 1886 , 37 ; cf . Horovitz , Koranische Untersuchungen , 13 f .