در اين باب ، در اين برداشت كه عبارات حاكى از احياى زمين مرده نشانهء نعمت و قدرت خداوند هستند و به نحوى بازنگرى شدهاند كه اشاره به قيامت داشته باشند ، عنصرى از فرض و فرضيه باقى مانده است . اگر احتجاج درست باشد ، به شواهد مربوط به وجود بازنگرى مىافزايد . در اغلب موارد ، نكتهاى كه بايد مورد تأكيد قرار گيرد اين است كه احياى زمين مرده ، هم نشانهء قدرت و نعمت خداوند است و هم حجتى بر امكان پذيرى قيامت . همچنين بايد تأكيد كرد درعين اينكه عبارات مشتمل بر آيات الهى ، بخش مهمى از محتواى قرآن است ، كلمهء « آيه » ( نشانه ) در معانى ديگرى هم به كار رفته است . تا زمانى كه ساير معانى مورد بحث و فحص قرار گيرد بهتر است تأمل در اين مسئله را به تأخير بيندازيم كه آيا آيات و عبارات مشتمل بر آيات الهى ابتدا به عنوان بخشها يا واحدهاى مستقلى اعلام شده است ؟
2 . كلمهء « آيهء » به رويدادها يا چيزهايى اطلاق مىگردد كه با كار پيامبر الهى مربوط بوده است و پيامى را كه او حامل آن است ، تأييد مىكند . مثلا در آيهء 46 سورهء زخرف موسى [ ع ] با آيات الهى به سوى فرعون و بزرگان قوم او فرستاده شده است . اينها عبارت بودند از تبديل عصا به اژدها و بلاهاى چندگانه ، و گفته مىشود ( آيهء 48 سورهء زخرف ) كه هر آيهء الهى كه به آنان نموده شد ، از آيهء قبلىاش بزرگتر بود . پديد آوردن آيه / نشانه كار خداوند است ، و آيهء ديگرى ( آيهء 78 سورهء غافر ) به صراحت مىگويد كه هيچ پيامبرى را نرسد كه نشانهاى جز با اذن الهى پديد آورد . در اين معنى ، آيات در مقام نشان دادن خيرخواهى و مهربانى خداوند نيستند ، ولى مىتوان گفت كه صرفا براى ترسانيدن [ بندگان ] فرستاده شدهاند ( آيهء 59 سورهء اسراء ) . آيات موسى [ ع ] در آيهء 17 سورهء طه ( همراه با آيات 47 تا 56 با آيات به معناى نعمت الهى ) و 12 تا 14 سورهء نمل ، و 130 تا 136 سورهء اعراف و ساير عبارات ياد شده است . ساير پيامبران آيات / نشانهها / معجزات خاصى داشتند كه براى تأييد صدق رسالتشان به آنها داده شده بود ؛ ازجمله براى قوم ثمود معجزهاى در هيئت يك مادهشتر به حضرت صالح [ ع ] داده شد ( آيهء 73 سورهء اعراف ) . معجزهء عيسى [ ع ] اين بود كه پرندهء گلى را [ به اذن الهى ] زنده مىكرد ( آيهء 49 سورهء آل عمران ) . نابودى اقوام مشرك و كافر نيز آيت الهى است ( آيهء 73 - 75 سورهء حجر و غيره ) ، و همچنين نجات دادن
در آمدى بر تاريخ قرآن ( فارسى ) — صفحة 191
مساهمون: ريچارد بل
ص١٩١