تخطي إلى المحتوى الرئيسي

در آمدى بر تاريخ قرآن ( فارسى ) — صفحة 157

مساهمون:

ص١٥٧
تفاوت ناگهانى سجع يا فاصله نيست ، ولى آيات 13 تا 15 توازن آيات پيشين يعنى 7 تا 12 را كه در خود كامل مىنمايد ، برهم مىزند . در هر مورد افزوده‌اى در كار است و اين افزوده تقريبا به اندازهء آيات بىارتباط و پيوند ، جا مىگيرد . يك توضيح ساده در مورد آيات و عبارات بيگانه يا اضافى اين است كه بگوييم در پشت كاغذى كه افزوده را دربر داشته نوشته شده بوده ، و هنگام جمع و تدوين قرآن و به صورت مصحف درآوردنش به جاى يك روى كاغذ هردو روى كاغذ را پشت‌سرهم خوانده‌اند و بازنويسى كرده‌اند . نمونه‌هاى مشابه در سراسر قرآن مشهود است ؛ ازجمله در همان اوايل قرآن ، در آيهء 15 سورهء بقره تشبيه و مقايسه‌اى هست بين كسانى كه هدايت پيامبر را پذيرفته‌اند و ديگرانى كه آتشى افروخته‌اند ، كه چون مشتعل شده ، بلافاصله خاموش شده و آتش‌افروزان را در ظلماتى كه چيزى نمىبينند رها ساخته است . آيهء 18
صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لا يَرْجِعُونَ
( ناشنوا و گنگ و نابينا هستند و به راه نمىآيند ) پايان‌بخش اين قسمت است ، ولى آيهء 19 داراى تشبيه ديگرى است : « يا چون گرفتاران در بارانى سخت كه از آسمان مىبارد و همراه با تاريكى و رعد و برق است » . على الظاهر اين آيه در موازات و دنبالهء آيهء 17 است و بايد پيش از آيهء 18 درميان مىآمد . اين افزودهء بعدى است . سپس آيهء 21 و 22 به ميان مىآيد (
يا أَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّكُمُ . . .
) كه با اين زمينه ربط و پيوند ندارد و دعوتگر به عبادت خداوند و تأمل در قدرت و نعمت‌هاى خداست . اين معنى پس از يك گسست تا آيهء 28 و 29 ادامه دارد . حال آيهء 27 (
الَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ
) ، در حالىكه به نظر نمىرسد افزودهء بعدى باشد ، افزودهء بعدى است ، زيرا آيهء 26 با اشاره به فاسقين ، كامل به نظر مىرسد ، ولى آيهء 27 به توصيف طبقهء جديدى از فاسقين مىپردازد كه عهد الهى را پس از بستنش مىشكنند . همچنين در آيات 163 تا 165 قسمتى مىيابيم كه به خاطر كاربرد كلمهء « انداد » بايد دنبالهء آيهء 21 ، 22 ، 28 و 29 باشد . آيهء 165 تا 167 باز به مضمون آيهء 161 و 162 باز مىگردد و بايد به عنوان افزوده‌اى به آن قسمت منظور شده باشد . كل اين بخش نمونهء جالبى است از اين‌كه چگونه يك قسمت بر اثر افزودگىها گسترش مىيابد . نكته اين است كه ما در اين‌جا عبارتى مىيابيم كه در اصل با عبارت خداوند سروكار دارد