همچنين بايد به اين نكته توجه داشت كه نه فقط بخشها و عبارات قرآنى كنار همديگر قرار داده مىشده كه تشكيل سوره بدهد ، بلكه پس از انجام آن ، جرح و تعديلى هم دراينباره انجام گرفته است . يكى از شواهد اين امر وجود قوافى يا سجعهاى نهانى است . « 1 » چنين به نظر مىرسد كه گاه بخشى از عبارات قرآنى كه داراى يك نوع همنوايى است ، به سورهاى ديگر كه همنوايى ديگر دارد ، افزوده شده ، و براى اين كار عباراتى افزوده شده كه با بخش دوم همنوايى دارد . براى مثال ، آيات 12 تا 16 سورهء مؤمنون تجزيه و تحليل مىشود :
12 .
وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ سُلالَةٍ مِنْ طِينٍ
13 .
ثُمَّ جَعَلْناهُ نُطْفَةً فِي قَرارٍ مَكِينٍ
14 .
ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً
-
فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً
-
فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظاماً
-
فَكَسَوْنَا الْعِظامَ لَحْماً
-
ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ
-
فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ
15 .
ثُمَّ إِنَّكُمْ بَعْدَ ذلِكَ لَمَيِّتُونَ
16 .
ثُمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ تُبْعَثُونَ
ترجمهء اين بخشها از اين قرار است :
12 . و به راستى انسان را از چكيدهء گل آفريديم .
13 . آنگاه او را به صورت نطفهاى در جايگاهى استوار قرار داديم .
14 . آنگاه نطفه را به صورت خون بسته
- سپس خون بسته را به صورت گوشت پاره درآورديم .
- سپس گوشت پاره را استخواندار كرديم .
هامش
( 1 ) . ويژگىهاى اين نوع بود كه گايرGeyerرا به استنباط يك نوع « تشكل تغزلى »Sonnet - formationرهنمون شد . مقايسه كنيد با بخش اول از فصل پنجم همين كتاب .