خبر گشادن آذربايگان و دربند خزران
عمر بن الخطَّاب رضى الله عنه نعيم بن مقرّن را نامه كرد بود كه سماك بن خرشه را به آذربايگان فرست . و آنجا عتبة بن فرقد و بكير بن عبد الله را فرستاده بود . و آتش خانه هاى عجم آنجا بودى . و عجم آتش را آذر خوانند به زبان پهلوى ، از بهر آن آذربايگان خوانند كه در اصل آتشهاى عجم آنجا داشتندى و پرستيدندى . و اوّل حد از همدان در گيرند تا به ابهر و زنگان بيرون شوند و آخرش به دربند خزران ، و بدين ميانه اندر هر چه شهرها است همه را آذربايگان خوانند ، و به تازى باب گويند و آن همه راهها ابواب گويند . و راهها است به آخر آذربايگان كه از آنجا به بلاد خزران شوند ، گروهى بر خشك و گروهى از دويا ، كه از هر راهى دربند خوانند و به تازى باب گويند . و ديگر راهى است بدان ميان اندر و شهرى هست بزرگ خزر خوانند و آنجا بازرگانيها كنند ، و از همه شهرهاى ابواب آن بزرگتر است و آن را باب الابواب خوانند . و اين زيلوهاى محفورى بدان شهرها بافند . و آن را دربند خزران گويند سوى رى و عراق افتد .
پس اين عتبة بن فرقد از يك سوى آذربايگان برفت و بكير بن عبد الله از يك سوى ، و نخستين كسى كه پيش بكير آمد ملكى بود از ملوك آذربايگان ، نام او