[ 142 ] آيهء دوّم :
« وَ اقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَ أَخْرِجُوهُمْ مِنْ حَيْثُ أَخْرَجُوكُمْ وَ الْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ وَ لا تُقاتِلُوهُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ حَتَّى يُقاتِلُوكُمْ فِيهِ فَإِنْ قاتَلُوكُمْ فَاقْتُلُوهُمْ كَذلِكَ جَزاءُ الْكافِرِينَ
« 1 »
»
؛
« آنان را بكشيد ، هر كجا كه آنان را پيدا كرديد و آنان را بيرون كنيد از آنجا كه شما را بيرون كردند . فتنه بالاتر از قتل و كشتن است در كنار مسجد الحرام با آنان مقاتله نكنيد مگر اينكه با شما مقاتله نمايند . پس اگر مقاتله كردند ، آنان را بكشيد و اين است ، سزاى كافران » .
گفته مىشود « ثقفت الرّجل » ؛ يعنى : « مرد را پيدا كردم ، در حالى كه تو متمكّن از او و حاذق و آگاه از آن هستى » . اين آيه ناسخ هر نوع آيهاى است كه در آن امر به ترك جنگ و قتال شده است ، مانند آيهاى كه مىفرمايد : « اذيّت آنان را رها كن » ( سورهء احزاب ، آيه 48 ) ، يا
« لَكُمْ دِينُكُمْ وَ لِيَ دِينِ »
؛ « دين شما از آن خود . و دين من از آن من است » ( سورهء كافرون ، آيهء 6 ) . و امثال اين آيات .
چون كلمهء « حيث » جهت مكان مىباشد ؛ يعنى : در هر مكانى كه آنان را يافتيد ، خواه حرم باشد يا حلّ ، در صورتى كه قتال در حرم ، حرام بود ، پس با اين آيه نسخ گرديد ، چون صدر آيه ، ناسخ آخر آيه
« أَخْرِجُوهُمْ مِنْ حَيْثُ أَخْرَجُوكُمْ »
؛ « آنان را بيرون كنيد از آنجا كه شما را بيرون كردند » ( يعنى از مكّه ) ، چون آنان پيامبر خدا ( ص ) و جمعى از مسلمانان را از حرم بيرون كردند . همچنين آنان در سال حديبيّه ، از وارد شدن مسلمانان به مكّه جلوگيرى نمودند ، پس ايرادى در بيرون راندن آنها وجود ندارد ، چون آغازگر جنگ ظالمتر است و در سال فتح هم پيامبر خدا ( ص ) همانگونه رفتار كرد .
« وَ الْفِتْنَةُ »
: يعنى ، محنت و بليّهاى كه با بيرون راندن آنان ، از وطنشان به آنها مىرسد ، شديدتر است از محنت و بليّهاى كه با قتل و كشتنشان به آنها مىرسد ، چون تألّم و دردناكى آن بيشتر و دائمىتر است .
برخى گفتهاند : شرك آنها در حرم ، شديدتر و بدتر از مقتول بودن توسّط شما و نيز بدتر از اخراج آنان از حرم مىباشد
« وَ لا تُقاتِلُوهُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ »
؛ « شما با آنان در كنار مسجد الحرام مقاتله نكنيد » .
هامش
( 1 ) . سورهء بقره ، آيهء 191 .