حركت به سوى دشمن تكتك مىباشد يا
« انْفِرُوا جَمِيعاً »
يا به صورت لشكر واحد حركت نماييد . گفته شده است . « حذر » يعنى سلاح و مسلّح . اين سخن از امام باقر ( عليه السّلام ) روايت شده است . طبرسى گفته است اين سخن موافق مقياس كلام عرب مىباشد . در اين صورت از باب حذف ، مضاف مىگردد يعنى : « آلات حذركم » . در اين كلام نظرى وجود دارد ، چون در غير اين آيه ، « عطف سلاح » به جاى « حذر » آمده است . آنچنانكه گذشت و اين عطف ، نشان مغايرت معطوف و معطوف عليه را مىرساند و اينكه طبرسى آن را از باب حذف ، مضاف گرفته است ، « 1 » نوعى خروج از قول منقول مىباشد ، چون قول مذكور ، « حذر » را به عنوان « سلاح » تفسير نموده بود و اگر او مىگفت : او سلاح را حذر ناميده است » ، چون به واسطهء سلاح ، حذر و احتياط حاصل مىشود . بهتر و صحيحتر بود . بنابراين اساس كلمهء « خذوا » در جايگاه خود استعمال شده بود ، يعنى : « سلاح را به دست بگيريد » .
در آيهء شريفه ، نوعى تشويق و تحريص به جهاد و ضرورت كوچيدن و حركت نمودن به سوى دشمن جهت جهاد وجود دارد .
* * *
[ 135 ] آيه هفتم :
« فَلْيُقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يَشْرُونَ الْحَياةَ الدُّنْيا بِالْآخِرَةِ وَ مَنْ يُقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيُقْتَلْ أَوْ يَغْلِبْ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْراً عَظِيماً »
؛ « 2 »
« پس بايد مقاتله نمايد در راه خدا ، آنان كه زندگى دنيوى را با زندگى اخروى ، معامله مىكنند . پس اگر كشته شود يا پيروز گردد به زودى اجر و پاداش بزرگى به او خواهيم داد » .
هنگامى كه خداوند متعال مسلمانان را عموما به جهاد در راه خود دستور داد ، در اين آيه خبر مىدهد كه در واقع ، امر و دستور متوجّه سعادتمندان مخلص مىباشد ، آنان كه زندگى دنيوى خود را به زندگى اخروى مىفروشند ، يعنى معادله و معامله مىكنند و اين كار را از روى رضا و رغبت و ايثار انجام مىدهند ، آنچنانكه فروشنده به ثمن و قيمت كالاى خود رضايت مىدهد و كالاى خود را تسليم مىدارد .
كلمه « شراء » هم در خريد و هم در فروش كاربرد دارد ولى اغلب در « فروش » به كار مىرود و مقصود آن هم در اينجا همان « فروش » جان مىباشد . خداوند متعال در اين
هامش
( 1 ) . مجمع البيان ، سورهء نساء ، آيهء 71 .
( 2 ) . سورهء نساء ، آيهء 74 .