آيه نيز مؤمنين را به قتال و جهاد تشويق نموده است و وعده فرموده است كه فوز و رسيدن به يكى از دو زيبايى از آن اوست : يا دنيوى است كه همان پيروزى و غلبه بر دشمن و نشر احكام اسلام و قرآن است و يا اخروى است كه آن شهادت و فوز به مراتب عاليه سعادت مىباشد و وصول به اجر اخروى تابع نيّت و خلوص فرد مىباشد ؛ خواه پيروز شود يا مغلوب گردد ، و در صورت بودن ، از ملامت و مذمّت نفس خلاص مىشود و مستوجب مدح و ثناى الهى مىگردد .
* * * [ 136 ]
« إِنَّ اللَّهَ اشْتَرى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيَقْتُلُونَ وَ يُقْتَلُونَ وَعْداً عَلَيْهِ حَقًّا فِي التَّوْراةِ وَ الْإِنْجِيلِ وَ الْقُرْآنِ وَ مَنْ أَوْفى بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بايَعْتُمْ بِهِ وَ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ
« 1 »
»
؛
« خداوند اموال و جانهاى مؤمنان را بازخريد نموده است كه در مقابل آن بهشت را داده است . آنان كه در راه خدا مقاتله مىكنند . پس مىكشند يا كشته مىشوند .
اين يك وعدهء حقّ است كه در تورات و انجيل و قرآن آمده است پس خوشقولتر از خدا كى باشد ؟ پس بشارت باد به آن معاملهاى كه انجام دادهايد و اين يك سعادت بزرگى است » .
باز در اين آيهء شريفه ، تشويق و ترغيب به جهاد و تلاش در راه خدا است و حاصل شأن نزول اين آيه آن است كه هنگامى كه انصار با پيامبر خدا ( ص ) بيعت كردند . شب عقبه كه تعداد آنها هفتاد نفر بود . عبد اللّه بن رواحه به پيامبر خدا ( ص ) عرض كرد : به نفع خدا و به نفع خود هر شرطى كه دارى ، بگو ، پيامبر خدا ( ص ) فرمود : « در مورد خدا شرط مىبندم كه او را عبادت كنيد و چيزى را شريك او قرار ندهيد ، و در مورد خودم شرط مىنهم كه از من دفاع كنيد آنگونه كه از خودتان دفاع مىنماييد » . آنان گفتند : اگر ما چنين كرديم ، چه چيز عايد ما مىشود ؟ پيامبر خدا ( ص ) فرمود : در برابر آن . بهشت جاودان عايد شما مىشود . عبد اللّه گفت : اين معامله مكّه ، معامله پرسودى است ما هرگز إقاله نمىكنيم و إقاله نمىپذيريم كه اين آيه نازل شد » . « 2 »
هامش
( 1 ) . سورهء توبه ، آيهء ، 111 .
( 2 ) . كشّاف زمخشرى ، ج 2 ، ص 313 . سورهء توبه ، ذيل آيهء 111 .