7 - كتاب جهاد و نبرد با دشمن
« جهاد » در لغت از كلمهء « جهد » گرفته شده است و به معناى مشقّت فراوان « 1 » مىباشد . « جهاد » با كسر جيم ، مصدر « جاهد ، يجاهد ، جهادا » و با فتح جيم ، زمين سفت و سخت مىباشد . « جهد » با فتح جيم و ضمّ آن به معناى « طاقت و توان » مىباشد و از همين ريشه است قول پروردگار متعالى ، جاييكه مىفرمايد :
« وَ الَّذِينَ لا يَجِدُونَ إِلَّا جُهْدَهُمْ »
؛ « 2 » « آنان كه جز تلاش و سعى خود را نمىيابند » . در اين آيه ، كلمهء « جهد » به دو صورت مفتوح و مضموم خوانده شده است .
و شرعا اگر از مادهء « جهاد » گرفته شود ، عبارت از رسيدن به مشقّت و تلاش در جان و مال مىباشد و اگر از ريشهء دوّم گرفته شود ، عبارت از بذل توان و طاقت از جان مىباشد . به هر تقدير ، « جهاد » عبارت از بذل جان و مال در راه اعتلاى كلمهء اسلام ، و برپا داشتن شعائر ايمانى و اسلامى مىباشد .
پس در مورد نخستين تعريف قتال كفّار داخل مىگردد و در شقّ دوّم ( اقامهء شعائر ايمانى ) مقاتله با ياغيان داخل مىگردد .
جهاد يكى از بزرگترين اركان اسلام مىباشد . پيامبر خدا ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) فرمود : « بالاتر از هر نيكوكارى ، نيكوكارى ديگرى وجود دارد تا آنكه فردى در راه خدا كشته شود ، ديگر بالاتر از آن هيچ نيكى وجود ندارد » . « 3 » على ( عليه السّلام ) در نهج البلاغه مىفرمايد : « آگاه باشيد . جهاد درى از درهاى بهشتى است كه خداوند متعال براى اولياى خود آن را بازگشوده است » . « 4 »
جهاد از واجبات كفايى است و وجوب عينى آن از كسى جز سعيد بن مسيّب شنيده نشده است . « 5 »
هامش
( 1 ) . لسان العرب ، ج 2 ، ص : 395 .
( 2 ) . سورهء توبه ، آيهء ، 79 .
( 3 ) . فروع كافى ، ج 5 ، ص 53 ، حديث 3 .
( 4 ) . نهج البلاغه ، خطبهء 27 ، معروف به خطبهء جهاد .
( 5 ) . حليلة العلماء ، ج 7 ، ص 644 .