« صيد دريا و طعام آن براى شما ( در حال احرام ) حلال است . اين به آن خاطر است كه شما و مسافران بتوانيد بهره ببريد و مادامى كه در حال احرام هستيد ، صيدهاى صحرايى ، بر شما حرام است و از خداوندى كه روز حشر در پيشگاه او محشور خواهيد شد ، بپرهيزيد » . « 1 »
شكار دريايى ، حيوانى است كه فقط در آب مىتواند زندگى كند . بعضىها گفتهاند همهء آنها حلال است ، به دليل فرمايش امام ( عليه السّلام ) كه مىفرمايد : « آب دريا پاككننده است و مردهء دريا حلال است « 2 » » . اين قول ، مذهب شافعى و مالك است « 3 » . بعضىها گفتهاند از حيوانات دريا ، ماهى و حيوانى كه همانند آن در خارج از دريا حلال گوشت باشد ، حلال مىباشد ( مثلا اسب دريايى حلال است و سگ دريايى حلال نيست ) .
ابو حنيفه فتوى داده است : از حيوانات دريا فقط ماهى حلال است . از نظر علماى شيعه از حيوانات دريايى فقط ماهى كه فلس دارد ، حلال است ، نه غير آن . منظور از ( طعام دريايى ) بنابر قولى ، چيزى است كه دريا آن را در حالت مرده ، به كنارى انداخته باشد و اين قول از نظر شيعه باطل است . از نظر ابن عباس طعام دريايى ، طعام مملوح و آماده شده براى خوردن است . بنابراين شكار دريايى ماهى است كه تازه از دريا صيد شده باشد و طعام بودنش آنست كه نمك زده شده و به صورت قوت و غذا درآمده باشد . كه آمادهء ، خوردن است .
قوله
« مَتاعاً »
: توضيح : طبق فتاواى فقها ، نه تنها شكار حيوانات صحرائى حرام است كه خوردن گوشت آنها نيز حرام مىباشد و به خاطر آنكه حجّاج در حال احرام در مضيقهء غذايى واقع نشوند ، خداوند مىفرمايد : « در حال احرام ، خوردن گوشت حيوانات دريايى كه پيش از احرام ، صيد شدهاند . حلال است » و معمولا مسافران از ماهى آميخته با نمك ، استفاده مىكنند و لذا مقيمين از ماهى تازه و مسافرين از ماهى شور بهرهمند مىشوند . « متاع » به معناى تمتيع ، مانند « سراح » به معناى تسريح و « سلام » به معناى تسليم مىباشد و متاع مفعول له است .
هامش
( 1 ) . سورهء مائده ، آيهء 96 .
( 2 ) . الدرّ المنثور ، ج 2 ، ص 331 .
( 3 ) . غوالى اللئالى ، ج 2 ، ص 321 ، حديث 13 ، ص 14 . السّراج الوهّاب ، ج 5 ، ص 56 ، مغنى المحتاج ، ج 4 ، ص 297 ، الجامع الاحكام القرآن ، ج 6 ، ص 319 .