شكار شترمرغ : 9 - از نظر علماى شيعه اگر كسى در حال احرام شترمرغى را شكار نمايد ، بايد يك شتر به عنوان كفّاره قربانى نمايد و اگر از فراهم نمودن شتر عاجز باشد ، بايد با بهاى آن گندم خريدارى و به شصت نفر مسكين به هر نفر نصف صاع ( يك كيلو و نيم ) إطعام نمايد و اگر به شصت نرسد ( مثلا به 50 نفر برسد ) كافى مىباشد و اگر مقدار گندم بيشتر از شصت نفر بشود ( مثلا 35 صاع گندم در اختيار دارد ) ، مازاد آن از آن خود اوست ( مثلا پنج صاع اضافى را مىتواند به فقير ندهد و خودش مصرف نمايد . امّا اگر از إطعام شصت مسكين عاجز آيد ، بايد به جاى اطعام هر مسكين يك روز ، روزه بگيرد ( يعنى بايد شصت روز روزه بگيرد ) .
اگر الاغ وحشى و يا حيوان شبيه آن را به قتل برساند ، يك گاو اهلى بر او واجب مىشود ، اگر عاجز باشد با بهاى آن گندم خريدارى و به سى نفر مسكين اطعام و در صورت عجز از إطعام بايد سى روز ، روزه بگيرد .
و اگر آهو را شكار نمايد ، بايد يك گوسفند قربانى كند و در صورت عجز ، با بهاى آن به ده نفر إطعام و در صورت ناتوانى بايد ده روز ، روزه بگيرد .
معيار در بهاى حيوانات مذكور ، اگر در احرام حجّ شكار رخ داده باشد ، سرزمين منى مىباشد و اگر در احرام عمره رخ داده است ، مكّه خواهد بود ( شايد بهاى حيوانات مزبور در مكّه و منى تفاوت داشته باشد ) فقهاى شيعه فرمودهاند و اما اگر غير از سه حيوان مذكور را شكار نمايد ، دو صورت دارد .
صورت اوّل : حيوانى را شكار كرده باشد كه كفّاره آن اندازهگيرى و مشخّص شده است . در فرض عاجز بودن ، بهاى آن كفّاره را بايد بپردازد و معيار در قيمت آن ، روز پرداخت است . اگر كفّارهء آن اندازهگيرى نشده باشد ، بايد بهاى حيوان شكار شده را به نرخ روزى كه شكار كرده و به قتل رسانده است ، پرداخت نمايد .
10 - در مورد حيوانات سهگانه ( شترمرغ ، الاغ وحشى و آهو ) اختلاف است .
ابو حنيفه ، شافعى و بعضى از مفسّرين گفتهاند كفّارهء آنها تخييرى است و مخيّر است قربانى نمايد ، يا اطعام نمايد و يا روزه بگيرد ، به دليل كلمهء « او » كه در آيه ، موجود است و تخيير را إفاده مىنمايد .
ابن عبّاس در يكى از دو روايت و گروهى ديگر از علما گفتهاند كه « ترتيب » لازم است ؛ يعنى : اوّل قربانى اگر عاجز شد ، اطعام ، و اگر عاجز شد ، بايد روزه بگيرد . علماى
كنز العرفان في فقه القرآن — صفحة 369
مساهمون: المقداد السيوري
ص٣٦٩