به مثل و يا قيمت واجب است به دستور دو نفر مرد صالح ، عادل و آگاه كه به شكار و مثل و قيمت آن ، آشنايى داشته باشند ، انجام پذيرد . و اگر يكى از آن دو نفر قاتل باشند ( قاتل شكار ) ، در صورتى اظهار نظر وى ، اعتبار دارد كه قتل خطايى انجام داده باشد و امّا اگر از روى عمد ، شكارى را كشته باشد ، داورىاش مورد قبول نخواهد بود براى اينكه فسقش ثابت مىباشد .
امام باقر و امام صادق ( عليهما السّلام ) « ذو عدل » قرائت نمودهاند و صاحب عدل ، به امام ( عليه السّلام ) تفسير شده است كه مقصود از « ذو عدل » يعنى « صاحب عدل » امام ( عليه السّلام ) مىباشد .
ابن حىّ گفته است منظور از « ذوا عدل » من يعدل ، كسى كه عدالت مىورزد ، مىباشد و كلمهء « من » گاهى براى دو نفر به كار مىرود و گاهى براى يك نفر . چنانچه در قول شاعر ، كلمهء « من » براى دو نفر به كار رفته است . خطاب به گرگ يا ذئب : بيا با من زندگى كن و اگر تعهّد نمودى ، خيانت نكن . پس مانند دو نفرى باشيم كه با هم ، همنشين و مصاحب مىباشند » .
« مِنْكُمْ »
؛ يعنى « از شما مسلمانها » .
سؤال و پاسخ آن : از لازمهء عادل بودن ، « مسلمان بودن » است زيرا كسى تا مسلمان نباشد ، نمىتواند عادل باشد . بنابراين بعد از
« ذَوا عَدْلٍ »
ذكر
« مِنْكُمْ »
بىفايده است .
پاسخ : يا به خاطر توضيح بيشتر است و يا به اين جهت است كه توهّم باطل ( مبنى براينكه ممكن است كسى مسلمان نباشد و در دين خود عادل باشد و داورى نمايد ) را رفع نمايد . پس غير مسلمان نمىتواند داورى داشته باشد .
« قربانى و هدى به كعبه إهدا شود و به سرزمين كعبه برسد » . بعضىها گفتهاند معناى جملهء مذكور اين است كه : قربانى ( كفّاره ) در حرم بايد ذبح شود و از نظر شافعى نيز در حرم ، بين فقرا تقسيم و صدقه داده شود . ابو حنيفه گفته است در هر جا بخواهد مىتواند صدقه بدهد . علماى شيعه فرمودهاند : اگر شكار در احرام عمره ، اتّفاق افتاده است . كفّارهء آن ، بايد در حرم ، ذبح شود ؛ يعنى : در محلّى به نام « حروره » هم ذبح انجام گردد و هم در همانجا صدقه بدهد . و اگر در إحرام حجّ اتّفاق افتاده باشد ، بايد در منى ذبح نمايد و هم در همانجا صدقه داده شود ، يعنى بين فقراء تقسيم نمايد .