بحث اوّل : احرام
برخى گفتهاند به اتمام رساندن حج و عمره به اين است كه براى حجّ و عمره از ديار اهل خود ، محرم شود و بعضى گفتهاند براى هر يك از حجّ و عمره جداگانه ، مسافرت نمايد و برخى گفتهاند ، مقصود آن است كه نفقهء حجّ و عمره بايد حلال باشد . بعضىها گفتهاند منظور از « اتمام » در حج و عمره به عنوان عبادت ، بايد در آن اخلاص بوده باشد و هدف از آن معاش و كسب درآمد نباشد .
و حقّ مطلب آن است كه منظور از « إتمام » ؛ يعنى « همهء اجزاى حجّ و عمره را با رعايت چگونگى آنها ، انجام بدهد . نظر براينكه هر يك از حج و عمره از اجزايى به وجود آمدهاند ، توهّم مىشود كه اگر كسى بعضى از آن اجزاء را انجام دهد و بعضى از آنها را از روى عمد انجام ندهد ، انجامشدهها صحيح و قضاى تركشدهها را بايد به جا آورد ، مانند كسى كه بعضى از روزهاى رمضان را روزه گرفته و مابقى را بايد قضا نمايد . اين توهّم باطل است . براى اينكه اجزاى حجّ ، مانند روزهء ماه رمضان نيست ، بلكه مانند اجزاى نماز به هم پيوسته است . نمازگزار و حجگزار اگر همهء اجزا را انجام ندهد ، نماز و حجّ آنها ، باطل خواهد بود .
و امّا عبادت هر روز ماه رمضان مستقلّ مىباشد و به روز ديگر ، ربطى ندارد .
صحيح بودن روزهء هر روز به روز ديگرى وابسته نبوده و شرطى براى صحّت روزه بعدى نيست . و لذا براى هر روزى ، نيّت جداگانه و مستقلّ لازم مىباشد . « 1 » هنگامى كه در اين آيه بحث ما روشن شد ، چند حكم مورد توجّه مىباشد .
1 - إتيان جزء فاسد :
علماى شيعه فتوى دادهاند اگر كسى بعضى از اجزاى حجّ را فاسد نمايد ( يعنى انجام ندهد ) ، دو چيز بر او واجب است : يكى اينكه بايد حجّش را به إتمام برساند . و ديگر اينكه : در سال آينده ، حجّ ديگرى را بجا آورد . افساد مانع از إتيان حجّ نيست ، چه آنكه إفساد همانند نذر و اجير شدن ، يكى از اسباب وجوب حجّ ، به حساب مىآيد ، مثلا كسى كه در روز ماه رمضان ، روزهاش را با خوردن چيزى باطل نمايد ، بايد آن روز را روزه بگيرد و قضاى آن را نيز روزه بگيرد . حتّى اگر كسى حجّ مستحبّى را فاسد نمايد ، انجام دادن قضاى آن حجّ ، واجب مىشود .
هامش
( 1 ) . التذكره ، ج 6 ، ص 16 ، مسألهء 7 .