چه رسد به خود خانه ، كه مسلّما مقام ابراهيم ( عليه السّلام ) مىباشد . چنانچه مىگويند :
« مقام فلان ، مساوى بودن مقام ، براى مقيم ، شرط نيست و مقام فلان فى المسجد » ؛ « جاى فلانى در مسجد است » كه همهء مسجد را شامل مىشود و يا « فى السّوق » يعنى همه سوق ( بازار ) را شامل مىشود و بدين لحاظ است كه بعضىها گفتهاند انگيزهء نزول آيه ، اين است كه گفتهء يهود را ردّ نمايد . آنان مىگفتند : بيت المقدّس نسبت به مسجد الحرام و كعبه ، برترى دارد ، لذا خداوند از مسجد الحرام و كعبه به « مقام ابراهيم » تعبير نموده است . بنابراين نشانهها مخفىاند و ذكر نشدهاند و ما بخشى از آنها را ذكر نموديم .
امنيّت چيست ؟ اين جمله بر « مقام ابراهيم ( عليه السّلام ) عطف نشده است تا عطف بيان باشد ، چون چنين قولى ، ضعيف است ، بلكه بر كلمهء « هدى » عطف مىباشد ، يعنى : خانه خدا راهنما است و در آن نشانههايى است و يكى از آثار عظمت الهى اين است كه كسى كه وارد آن بشود . در امان مىباشد . بنابراين احتمال دارد جملهء مذكور ، خبر باشد براى إجابت دعاى حضرت ابراهيم ( عليه السّلام ) كه گفت :
« رَبِّ اجْعَلْ هَذَا الْبَلَدَ آمِناً »
؛ « پروردگارا ! اين سرزمين را بلد امن و امان قرار بده ، « 1 » » زيرا خداوند دلهاى مردم عرب را نرم نموده ، به خاطر اينكه خانه خدا مورد امن است كه اگر كسى جنايتى انجام دهد و به حرم پناه ببرد ، در امان است ( تا مادامى كه در حرم باشد ، كسى نمىتواند متعرّض او بشود ) .
و احتمال دارد جملهء مذكور دستور باشد ؛ يعنى ، كسى كه داخل آن بشود ، پس بايد در امن باشد و در عين امن بودن باعث شرافت آن فرد مىباشد . چه آنكه دليل دستور مزبور ، شرافت خانه است ؛ يعنى به سبب اينكه خانهء خدا با شرافت است ، كسانى كه وارد آن مىشوند ، بايد در امان و شرف باشند . بدين لحاظ علماى شيعه حكم نمودهاند براينكه كسى كه به حد يا تعزير و يا قتل بايد مجازات شود و به خانهء خدا پناه ببرد ، نبايد متعرّض او شوند ، بلكه بايد او را از لحاظ طعام و آشاميدنى در مضيقه قرار دهند تا بيرون آيد .
ابو حنيفه نيز همين قول را گفته است ولى شافعى مخالفت نموده است . و از امام باقر ( عليه السّلام ) روايت شده است « كسى كه با معرفت و آشنايى با تمام چيزهايى كه
هامش
( 1 ) . سورهء بقره ، آيهء 126 .