بيان گرديد ، به آن صورتى حمل مىگردد كه صدقه دادن منجر به ايراد ضررى به اهل و عيال نشود ، كه عقلا و شرعا ممنوع مىباشد . چنانچه معصوم ( عليه السّلام ) فرموده است : « قبول ضرر و ضرر وارد نمودن در اسلام ممنوع مىباشد » .
4 - قول چهارم اين است كه صدقه دادن به مالى كه به هر گونهاى لذّتبخش و مورد علاقهء انسان است ، مستحبّ مىباشد . و لذا از امام حسن ( عليه السّلام ) نقل شده « كه قند و نبات را صدقه مىداد . سبب را پرسيدند . فرمود : من آن را دوست مىدارم و خداوند فرموده است : به نيكى نمىرسيد مگر آنكه از آنچه كه دوست داريد ، در راه خدا انفاق نمائيد » . « 1 »
* * *
[ 101 ] آيهء پنجم :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَ الْأَذى ، كَالَّذِي يُنْفِقُ مالَهُ رِئاءَ النَّاسِ وَ لا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ صَفْوانٍ عَلَيْهِ تُرابٌ فَأَصابَهُ وابِلٌ فَتَرَكَهُ صَلْداً لا يَقْدِرُونَ عَلى شَيْءٍ ، مِمَّا كَسَبُوا وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكافِرِينَ »
. « 2 »
« اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، بخششهاى خود را به سبب منّت و آزار ، باطل نسازيد ! همانند كسى كه مال خود را براى نشان دادن به مردم ، انفاق مىكند و به خدا و روز رستاخيز ، ايمان نمىآورد ، كار او همچون قطعه سنگى است كه بر آن ( قشر نازكى از خاك باشد و بذرهايى در آن افشانده شود ) و رگبار باران به آن برسد ، و همهء بذرها و خاكها را بشويد و آن را صاف و خالى از خاك و بذر ، رها سازد از كارى كه انجام دادهاند ، چيزى به دست نمىآورند و خداوند جمعيّت كافران را هدايت نمىكند » .
منّت گذاشتن به اين است كه به فقير بگويد : « آيا من در فلان روز ، به تو بخشش نكردم ؟ آيا من به تو احسان نكردم ؟ ! و نظير اين سخنان . خدا مرا از شرّ تو راحت سازد ! يا روى را ترش نمايد و چين بر جبين بيافكند و او را سرزنش نمايد و بالجمله « منّ » و « اذى » ، در هر چيزى كه نيكى و احسان را از بين ببرد و آن را آشفته نمايد ، شريكند ، و باطل شدن صدقه به وسيلهء « منّ » و « اذى » به اين جهت است كه كشف مىشود صدقه ، براى رضاى خدا و با خلوص نيّت انجام نگرفته ، زيرا كسى كه نفس
هامش
( 1 ) . سورهء آل عمران ، آيهء ، 92 .
( 2 ) . سورهء بقره ، آيه 264 .