نمىباشد و يقين به نسخ آيه نداريم . بنابراين آيهء مورد بحث هم شامل صدقهء واجب مىشود و هم صدقهء مستحبّ .
و امّا در مورد والدين ( پدر و مادر ) گرچه بر پسر واجب است نفقهء آنها را بپردازد ، ولى پسر مىتواند به پدر و مادرش زكات بدهد تا در راه تحصيل علم و انجام عبادتهاى اضافى و ازدواج و غير ذلك مصرف نماييد ، چه آنكه تأمين جهات مذكوره ، بر پسر واجب نمىباشد .
سرانجام آيهء مذكور شامل صدقات واجب و مستحبّ را شامل مىشود و صدقهء مستحبّى و واجب چه به كسى كه واجب النفقه باشد ، بپردازد و يا به غير آن مانند صلهء رحم و غير ذالك . از آيه استفاده مىشود كه اختصاص انفاق را بر خويشاوندان چه انفاق واجب و چه مستحبّ ، مستحبّ است .
سؤال و جواب : در اينجا سؤالى مطرح است ، سئوال اين است كه : در آيه از اشيائى كه انفاق بايد كرد ، پرسش شده است ولى جواب از مصارف و كسانى كه مورد انفاق قرار مىگيرند ، داده شده است .
جواب : بعضىها گفتهاند از باب مغالطه است ؛ يعنى كلام سئوالكننده را بر غير مطلوب او حمل نموده است تا به او بفهماند كه بايد از مورد مصرف و كسانى كه بايد مورد انفاق باشند ، سئوال شود .
جواب بهتر اين است كه منظور سائل ، مطلق انفاق نبوده است ، بلكه از انفاقى سئوال نموده است كه نفع اخروى داشته باشد ، بنابراين آنچه كه مورد سئوال است ، انفاقى است كه داراى سود و فضل أخروى باشد و إنفاق بر كسانى كه در آيه ذكر شده است . داراى فضل و برترى است ؛ يعنى : « فضل » ؛ « لازم » است و انفاق بر افراد مذكور ، ملزوم است . از « لازم » سئوال شده است و از ملزوم پاسخ داده شده است .
* * *
[ 100 ] آيهء چهارم :
« وَ يَسْئَلُونَكَ ما ذا يُنْفِقُونَ ؟ قُلِ الْعَفْوَ »
: « و از تو مىپرسند از چه چيز انفاق كنند ؟ بگو از مازاد نيازمندى » . از امام صادق ( عليه السّلام ) روايت شده است كه فرمود : عفو حدّ وسط است نه اسراف و نه سختگيرى . از امام باقر ( عليه السّلام ) نقل شده است كه فرمود : « منظور از عفو ، مازاد خوراك سال است و اين حكم به وسيلهء آيهء زكات ، نسخ شده است » .