« طيّبات » مضاف است و در تقدير مىباشد . طبق قاعده بايد مىفرمود : « و ما اخرجناكم » كه در تقدير و « من طيّبات ما اخرجناكم » بوده است . حرف « من » در
« مِمَّا أَخْرَجْنا لَكُمْ »
جارّ است ، اگر ذكر نمىشد و به واو عاطفه بسنده مىشد ، جايز بود .
آوردن آن ، براى اين است كه إعتنا و اهميّت بيشترى نسبت به انفاق زكات گندم ، جو و ميوهها را بفهماند .
بعضىها گفتهاند جملهء مذكور معادن زيرزمينى را هم شامل مىشود براى اينكه همانند گندم و جو از زمين بيرون مىشوند . بنابراين مىتوانيم به آيه استدلال كنيم كه بر هر چيزى كه از زمين بيرون مىآيد ، زكات مستحبّ است ، منتهى سبزى و هر چيزى كه كيل و وزن نمىشود ، به وسيلهء اجماع خارج شده است و مابقى ، همه در تحت شمول آيه باقى است .
همچنين براى اثبات وجوب خمس از همه انواع زرع و كشت ، كه از خرج سال ، اضافه بيايد ، استدلال شده است .
دربارهء معدن همانطورى كه علماى شيعه مىگويند ، اگر بعد از خرج سال ، بهاى معدن به بيست دينار برسد ، مشمول آيه است . همهء اين مطالب مجملاتى است كه تفصيل آنها از بيان رسول اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) و ائمه هدى ( عليهم السّلام ) معلوم مىگردد .
3 -
« وَ لا تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ » ؛
« مال پست را قصد مكن » . « خبيث » در آيه در مقابل « طيّب » است . بنابراين منظور از « خبيث » ؛ يا حرام است و يا مال پست و بد ، مؤيّد قول دوّم ، جملهء بعدى است كه مىفرمايد : « شما خودتان حاضر نيستيد اموال بىارزش را بپذيريد ؛ مگر اينكه چشمپوشى نماييد » .
و فى قوله
« وَ لا تَيَمَّمُوا »
اين جمله اشاره دارد كه « منهىّ عنه » ( آنچه كه منع شده ) عبارت از آنست كه از روى عمد مال پست را زكات بد و امّا اگر از روى عمد نباشد پرداخت مال بىارزش به عنوان زكات ، اشكالى ندارد و همچنين از جملهء مذكور استفاده مىشود كه خريدن مال خوب ، واجب نيست ، چه آنكه قصد پرداخت مال بد را نداشته ، بلكه إنفاق افتاده است .
بنابر اوّل اگر « طيّب » را به معناى « حلال » در نقطهء مقابل حرام ، تفسير كنيم ، ممكن است جملهء
« وَ لَسْتُمْ بِآخِذِيهِ »
را چنين معنا كنيم : « شما در حالتى نيستيد كه