9 -
« وَ لا تُبَاشِرُوهُنَّ وَ أَنْتُمْ عاكِفُونَ فِي الْمَساجِدِ »
؛ « با زنها مباشرت نكنيد در حالى كه معتكف مساجد مىباشيد : معناى مباشرت را قبلا بيان كرديم ؛ بر شخصى كه در مسجد معتكف شده است ، جماع و مقدّمات آن بر او حرام است . در ارتباط با اعتكاف چند حكم از آيه استفاده مىشود :
احكام فقهى اعتكاف :
حكم اوّل : بر معتكف جماع و بوسيدن و مقدّمات جماع ، حرام است . « معتكف كسى است كه مدّت سه شبانهروز در مسجد مشغول عبادت مىشود و روزها را روزه و شبها را عبادت مىكند » .
حكم دوّم : نظر بر اينكه تحريم مذكور ، به اعتكاف مربوط شده است و اعتكاف هم در شب و هم در روز مىباشد ، لذا حرمت مذكور شامل شب و روز هر دو مىشود .
حكم سوّم : اعتكاف مشروط به آنست كه در مسجد باشد و نظر بر اينكه « المساجد » جمع معرّف به الف و لام مىباشد و همهء مساجد را شامل مىشود . لذا در هر مسجدى اعتكاف جايز است و اختصاص به مسجدى دون مسجدى ندارد .
بعضى از علماى شيعه و عدّهاى از علماى اهل سنّت همين حكم را گفتهاند . بعضى از علماى شيعه گفتهاند كه منظور « مساجد » جامع است و به مسجد اعظم تفسير نمودهاند .
اكثر علماى شيعه گفتهاند ، منظور مساجدى است كه پيامبر ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) و يا وصىّ او در آنها ، نماز جمعه گزارده باشند . برخى گفتهاند مساجدى كه رسول اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) و يا وصىّ او در آنها نماز جمعه و يا نماز جماعت را برگزار كرده باشند و اين قول اخير مطابق احتياط صحيح مىباشد ، چه آنكه عمل بر طبق اين قول ، باعث مىشود كه مكّه و مدينه و مسجد جامع كوفه و بصره ، تفسير شده باشند .
بنابراين آيهء مباركه به خبر واحد ( اگر اخبار متواتر در كار نباشد ) تخصيص خورده است .
حكم چهارم : به دو جهت جماع و مقدّمات آن ، اعتكاف را به ابطال مىكشاند .
جهت اوّل : « نهى » باطلكنندهء عبادت است ، چنانچه در علم اصول به اثبات رسيده است : « مثلا اگر بگويد : « در مكان غصبى نماز نخوان » ، از نهى مذكور استفاده مىشود كه نماز در مكان غصبى باطل است .